کورد نایەوێت لە دەرەوەی كۆدەنگی گەلانی ناوچەكە بێت

لە نێوان کورد و ئێراندا لەڕووی جوگرافی و نەژادی و سیاسی و فەرهەنگییەوە، تێكەڵاوییەكی لەڕادەبەدەر هەیە و بۆیە ئەتوانین بڵێین ئێران بۆ كورد قووڵایی ستراتێژییە.

ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی: محەمەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران کە سەردانی عێراقی کردووە و ڕۆژی رابردوو لە گەڵ بەرپرسانی بەغدا کۆبووەوە، دوای گەیشتنی بە عێراق ڕایگەیاند کە دەیەوێت بڕواتە هەرێمی کوردستانیش و چاوی بە بەرپرسانی هەرێم بکەوێت.

دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران هەمیشە کوردی عێراق بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران گرینگی تایبەتی بووە لە ڕووی سیاسی و فەرهەنگی و ئاسایش و ئەمنیەتەوە و ئەم گرینگایەتیەش بە پێکهاتنی قەوارەی هەرێمی کوردستان زیاتر خۆی نواند و ڕەنگ و ڕەواڵەتی یاسایی و فەرمی لە خۆی گرتووە.

پەیوەندی نێوان کۆماری ئیسلامی ئێران و هەرێمی کوردستانی عێراقیش لەباری سیاسی و ئابوورییەوە زۆر بەرفراوانە و سەرەڕای بوونی هەندێ کێشە بە تایبەت لە باری سیاسی و هاوپەیوەند بە جێگیر بوونی هێزەکانی ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان ئەویش لە کاتێکدا کە پەرلەمانی عێراق فەرمانی داوە بە کشانەوەیان لە عێراق، بەڵام ئەم پەیوەندییە نەپچڕاوە و ناپچڕێت.

بۆ باس لە سەر پەیوەندییەکانی ئێران و هەرێمی کوردستان و گرینگایەتی سەفەری زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ هەرێم ئاژانسی هەواڵی مێهر، لە گەڵ مەشخەڵ كەوڵۆسی نووسەر و شرۆڤەكاری سیاسی دیمانەیەکی کورتی سازداوە کە دەقەکەی بڵاو دەبێتەوە؛

ئێران و هەرێمی کوردستان لە زۆر بواردا لەوانە ئەمنی و سیاسی و ئابووری و فەرهەنگی پەیوەندی پتەویان هەیە. گرینگی ئێران بۆ هەرێمی کوردستان چۆناوچۆنە بە لەبەرچاو گرتنی ئەو ڕاستییە کە ئێران پێگەی به هیزی لە ناوچەکە و لای خەڵکی عێراقیش هەیە.؟

هەرێمی كوردستان و كۆماری ئیسلامی ئێران لە سەرەتای دروستبوونی قەوارەی هەرێمی كوردستانەوە تاكوو ئیستا پەیوەندیی زۆرباشیان هەیە. ئەڵبەت پێش دروستبوونی قەوارەی هەرێمی كوردستانیش نەتەوەی كورد لەگەڵ كۆماری ئیسلامی هەر دۆست بوون و لە ڕۆژگارە ناخۆش و كارەساتبارەكانی كوردستاندا، ئێران هەمیشە ئامادەی هاوكاری بووە.

لەئیستادا پەیوەندییەكان گۆرانكارییان بەسەردا هاتووە، لەبەر ئەوەی كوردیش بووەتە خاوەنی قەوارەیەكی خۆی و پێویستە ئەو پەیوەندییانە بەشێوەی سیستماتیك و یاسایی بن و، بەرژەوەندی هاوبەشی هەردوولا ڕەچاو بكرێن.

پێگەی ئێران بۆ هەرێمی كوردستان وەك قەوارەیەكی دەستوری و بۆ نەتەوەی كوردیش وەك نەتەوەیەك لەناوچەكەدا، گرنگترە لەوەی لەدیمانەیەكی كورتدا باس بكرێت، چونكە لەڕووی جوگرافی و نەژادی و سیاسی و فەرهەنگییەوە، تێكەڵاوییەكی لەڕادەبەدەر هەیە و، ئەتوانین بڵێین ئێران بۆ كورد قووڵایی ستراتیژییە.

هەرێمی کوردستان بە باشی دەتوانێ کەڵک لە پێگە و ڕۆڵی ئێران لە عێراق و لە بەغدا ببات بۆ چارەسەریی کێشەکانی لە گەڵ دەوڵەتی عێراق . لێکدانەوەی ئێوە وەکوو شرۆڤەکارێکی سیاسی لەمبارەوە چییه؟هەرێمی کوردستان بۆچی تا ئێستا باش لەم پەیوەندییەی لە گەڵ ئێران بۆ چارەسەریی کێشەکان کەڵکی وەرنەگرتووە؟

كەس ناتوانێ نكولی لە ڕۆڵ و كاریگەری و قورسایی ئێران بكات لەناو شەقامی عێراقی و لەناو سیاسەت و دامەزراوەكانی حوكم لە عێراق، بەڵام نابێ ئەوەشمان لەبیر بچێت كە لەوانەیە تاكوو ئیستا پەیوەندییەكانی ئێران لەگەڵ هێزە عێراقییەكانی دوای سەدام و ئەوانەی كە حوكمی عێراق دەكەن، هاوتەریب نەبووبێت، ئیدی ڕەنگە ئەو هۆكارەی لەپشتی ئەو خاڵەوە وەستاوە فرە ڕەهەند بێت و، پێویست ناكات بچینەوە سەری، بەڵام ئەگەر ڕای ئێمەمانان گرنگ بێت، هیوادارم دیالۆگێكی فراوانی كوردی- ئێرانی ئەنجام بدرێت بۆ دیاریكردن و نەخشە ڕێژی پەیوەندییەكی هاوسەنگ لەبەرژەوەندی هەردوولا، بەجۆرێك هەرێمی كوردستانیش بتوانێت بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی لەگەڵ بەغدا سود لەپەیوەندییەكانی لەگەڵ كۆماری ئیسلامی وەرگرێت. پێم وایە فیدباكێكی ئەم قۆناغی دوای ڕووخانی سەدام لە نێوان هەرێمی كوردستان و كۆماری ئیسلامیدا زۆر پێویستە.

ئێران زۆر جار ناڕەزایەتی دەربڕیوە بە بوونی بنکەی سیخوڕیی ئیسرائیل لە هەرێم و هەروەها مانەوەی هێزی سەربازیی ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان, هەرێم چۆن دەبێت ئەو نیگەرانیە بڕەوێنێتەوه چونکوو ئەوانە بیانین و هەر ڕۆژێ بێت ئەم ناوچە جێدێڵن بەڵام ئێران و هەرێمی کوردستان دراوسێ ستراتێژیکن؟

زۆرجار گوێبیستی ئەو نیگەرانیانە دەبین، هەمیشە لایەنە پەیوەندیدارەكانی هەرێمی كوردستان ڕەتی ئەوەیان كردۆتەوە كە هەرجۆرە بنكەیەكی ئیسرائیلی لەهەرێمی كوردستان هەبێت. لەراستیدا هەرێمی كوردستان بەشێكی دەستورییە لە عێراق، لەڕووی یاسایی و واقیعیشەوە ئەستەمە ڕێگە بدات بەوەی بنكەی ئیسرائیلی لەهەرێم هەبێت.

گرنگ لێرەدا ئەوەیە كورد لەماوەی 30 ساڵی حوكمڕانی خۆیدا، نەیویستوە و ناشیەوێت دژی بەرژەوەندییەكانی دراوسێكانی بێت. لەڕێگای گفتوگۆی هێمنەوە، دەكرێت ئەو نیگەرانیانە بڕەوێندرێنەوە.

سەركردایەتی سیاسی هەرێمی كوردستان هەرگیز ئەوەی نەشاردۆتەوە كە كورد نایەوێت لەدەرەوەی كۆدەنگی گەلانی ناوچەكە بێت. لەڕووی جەماوەریشەوە گەلی كورد ئەوەی قبوڵ نیە بنكەی ئیسرائیلی لە هەرێم هەبێت، چونكە ئەوە مەسەلەیەكی عەقیدەیی ئیسلامی گەلی كوردیشە، گرنگ ئەوەیە بەرپرسانی كۆماری ئیسلامیش لەم ڕاستییانە بەوردی تێبگەن و ڕەچاوی تایبەتمەندی هەرێمی كوردستان بكەن.

داهاتووی پەیوەندی ئێران و هەرێمی کوردستان چۆن دەبینن ؟

داهاتووی پەیوەندی نێوان ئێران و هەرێمی كوردستان ڕادەوەستێتە سەر ئەو زەمینەیەی لێیوە سەرچاوە دەگرێت. ئەگەر زەمینەیەكی لەبار هەبێت و  كورد و ئێران بتوانن نەخشەڕێگایەكی نوێ بۆ پەیوەندییەكانیان دابنێن، بێگومان ئایندەی باشتر. هەر قەوارەیەكی سیاسیش پێویستی بە پەیوەندی زۆرباشە لەگەل هەمووان، بەتایبەتی لەگەڵ دراوسێكانیدا كە بەحوكمی جوگرافیا پێویستە رەچاوی بەرژەوەندی یەكتر بكەن.

News Code 37029

نیشانەکان

بۆچوونی ئێوە

You are replying to: .
  • 6 + 0 =