بە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری یاسایی و کاروباری نێودەوڵەتیی وەزارەتی دەرەوەی ئێران شەوی سێشەممە لە بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنیدا ڕایگەیاند: ئێران هێشتا لە دۆخی شەڕدایە.
وتیشی: تا شەڕەکانی ئەم دواییە هیچ کێشەیەک لە گەرووی هورمزدا نەبووە و ئێران بە تایبەتی سەرنجی لەسەر بابەتەکانی پەیوەست بەم ڕێڕەوی ئاوییە نەدەدا، بەڵام دوای شەڕی ٤٠ ڕۆژە، سەرنج و تەرکیزی ستراتیژی ئێران بۆ پرسی گەرووی هورمز ڕاکێشرا و تا ئێستاش لە دۆخی شەڕداین.
سەبارەت بە ڕێگاکانی گەرووی هورمز وتی: پێشبینیمان دەکرد بە هاوکاری دۆستانی عومانیمان ڕێگای باشووری گەرووی هورمز دابخەین، بەڵام فشاری ئەمریکا ڕێگر بوو لەوەی ئەمە ڕووبدات و دواجار ئێران گەرووی هورموزی داخست، ئەمەش بووە هۆی پێکدادانی سەربازی.
جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران هەروەها جەختی کرد: لێکتێگەیشتنی نێوان ئێران و عومان بە مانای کردنەوەی گەرووی هورمز نییە.
غەریب ئابادی بە ئاماژەدان بەوەی کە "سبەی گەرووی هورمز ناکرێتەوە"، سەبارەت بە ڕێگای نوێی کەشتیەکان وتی: لە ماوەی ٥٨ ساڵی ڕابردوودا کەشتیەکان بە ئاوەکانی عوماندا تێدەپەڕن، ئێرانیش زیانێکی زۆری بەرکەوتووە. ئێستا گەرووی هورمز بابەتی ئاسایشی نەتەوەیی ئێرانە و دەبێت گۆڕانکاری بنەڕەتی لە ڕێگای چوونە ژوورەوە و دەرچوون ئەنجام بدرێت.
ناوبراو لە درێژەی قسەکانیدا وتی: بە پێی ئەم تێگەیشتنە، ڕێگای چوونە ژوورەوە بۆ کەنداوی فارس لە ڕێگەی ئاوەکانی ئێرانەوە دەبێت و ڕێگای دەرچوون بە ئاوەکانی عومانەوە دەبێت، هەروەها کەشتیەکان بە ئاوەکانی ئێراندا تێدەپەڕن لەسەر هەردوو ڕێگاکە. ئەم ڕێگایە وەک ڕێگایەکی خێرا و هاتنەوە و گەڕانەوە وایە کە پانییەکەی کۆی گشتی نزیکەی ٧ مایلە.
غەریب ئابادی بە ئاماژە بە سروشتی کاتی ئەم ڕێگایە وتی: ئەم ڕێگایە کاتییە و ئێران و عومان دەبێ لە ماوەی ٣٠ بۆ ٦٠ ڕۆژدا دانوستان لەسەر ڕێگایەکی نوێی هەمیشەیی بکەن بۆ ئەوەی جێگەی پلانی پێشووی هاتوچۆی دەریایی بگرێتەوە.
هەروەها ڕایگەیاند: لە ڕوانگەی سەربازییەوە گەرووی هورمز داخراوە.
سەبارەت بە تێپەڕاندنی کەشتیەکان بە گەرووی هورمز، بریکاری وەزیری دەرەوە وتی: بەپێی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتن، هیچ کەشتییەکی سەربازی ڕێگە نادرێت تێپەڕێت و تەنها کەشتییە بازرگانییەکان ڕێگەیان پێدەدرێت بە گەرووی هورمزدا تێپەڕن.
سەبارەت بە ئەگەری دانوستان لەگەڵ ئەمریکا، غەریب ئابادی هەروەها وتی: دۆخەکە گۆڕاوە و ئەگەر دانوستان بکرێت، وەک جاران نابێت.
سەبارەت بەو پاگەندانەی ترامپ سەبارەت بە پاککردنەوەی مین لە گەرووی هورمز، درێژەی دا: جگە لە ئێران کەس شوێنی مینەکان لە گەرووی هورمز نازانێت و پرسی پاککردنەوەی مین کە دەوروژێنرێت لە درۆیەک زیاتر نییە. ئەگەر ئەم بانگەشەیە ڕاستە، بۆچی هیچ کەشتییەک بە گەرووی هورمزدا تێناپەڕێت؟
غەریب ئابادی بە ئاماژە بە شکستی سیاسەتی "زۆرترین گوشار"ی ئەمریکا لە دژی ئێران وتی: تەنانەت ئەمریکییەکانیش خۆیان هەمیشە دانیان بەوەدا ناوە کە سزاکان هەرگیز بە ئامانجەکانیان نەگەیشتوون.
ناوبراو ڕایگەیاند: ترامپ لە یەکەم خولی سەرۆکایەتیدا چ سیاسەتێکی دژ بە ئێران ڕاگەیاند؟ سیاسەتی “زۆرترین فشار”. ئایا ئەم سیاسەتە بەکەڵک بوو؟ نا.
لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، زیادی کرد: ئێران بە دڵنیاییەوە دەتوانێت ڕێوشوێنی پێشوەختە بۆ بەرگریکردن لە ئاسایشی نەتەوەیی و بەرژەوەندییە نیشتمانییەکانی بگرێتەبەر، چونکە بوونی وڵاتێک و سروشتی زاتیەکەی لە مەترسیدایە. چۆنە هەمیشە چاوەڕێی ئەوە بین کە ئەمریکا هێرشمان بکاتە سەر تا بتوانین بەرگری لە خۆمان بکەین؟ ئەگەر مەرجەکان بە گونجاو نەبینین، بۆچی نابێت ڕێوشوێن دژی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا بگرینەبەر؟ ئەمانە ئێستا لە چوارچێوەی سیاسەتی کۆماری ئیسلامی ئێراندان.
ناوبراو هەروەها وەڵامی ئەو پرسیارەی دایەوە کە ئایا هێزە چەکدارەکان لە کاتی دانوستانەکانی نێوان ئێران و عومان سەبارەت بە دروستکردنی ڕێگا بۆ تێپەڕاندنی کەشتیەکان ئامادە بوون و وتی: ئەو دانوستانانەی کە هەمانە لە ڕاستیدا لە شێوەی گرووپێکی کاری هاوبەش بەڕێوە دەچێت کە تێیدا وەزارەتی دەرەوە، ڕێکخراوی بەندەر و دەریایی، سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامی، لەوانەش هێزی دەریایی و جێگری بارەگاکانی، هەروەها ئەرکانی گشتی هێزە چەکدارەکان ئامادەن”.
ڕوونیشی کردەوە: ئەو پلانانەی کە لەگەڵ عومان گفتوگۆمان کردووە و لێکتێگەیشتنمان لەسەرە، ئەو پلانانەن کە دۆستانمان لە هێزە چەکدارەکان خستوویانەتەڕوو و هەموومان کۆدەنگیمان لەسەریان هەیە، بۆیە ئەمانە دانوستانن کە تێیدا هەموو دەزگا پەیوەندیدارەکان ئامادەن، هەروەها ئەو گفتوگۆیانەی کە ئەنجام دراون بەهەمان شێوە پشتیوانی و ڕێککەوتنی سەرجەم لایەنەکانن.
ئاماژەی بەوەشدا: "بەتایبەت گفتوگۆکانی پەیوەست بە ڕێگاکان گفتوگۆی تەکنیکین. لە چوارچێوەی پسپۆڕی و تەکنیکی دەزگاکانی حکومەتی وەک وەزارەتی دەرەوە نییە کە ئەو ڕێگایانە دیاری بکەن کە پێویستە کەشتیەکان بەرەو کوێ بچن و لە کوێوە بێنە؛ ئەم بابەتە لەڕاستیدا لە چوارچێوەی لێهاتوویی تەکنیکی ئێمەدا نییە و ئاساییە کە ئەرکی هێزە چەکدارەکانە لەم ڕووەوە کارەکانی خۆیان ئەنجام بدەن، کە زۆر بە باشی و بە مەزنیەوە ئەنجامیانداوە". گرنگی پێدەدەن، و دەبێت سوپاسیان بکەین”.
ناوبراو هەروەها سەبارەت بە سەردانی عاسم مونیر فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ تاران وتی: بە عاسم مونیرمان وت کە متمانەمان بە ئەمریکا نییە.
غەریب ئابادی زیادی کرد: بە فەرماندەی سوپای پاکستانمان لە تاران وت کە ئەوە کۆماری ئیسلامی ئێران نەبووە کە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئیسلام ئابادی پێشێل کردووە؛ ئەمریکا وڵاتێکی ڕاستگۆ نەبووە لە دانوستانەکاندا و لە بەڵێنەکانی پاشگەز بووەتەوە و متمانەمان پێی نییە. هەروەها ئەمریکا سەلماندوویەتی کە پابەند نییە بە جێبەجێکردنی بەڵێنەکانی.
جەختی کرد: ئەگەر ئەمریکییەکان خوازیاری دڵنیابوونن لەوەی هیچ شتێک لە گەرووی هورمز ڕوونەدات و ئەو ڕێوشوێنە بگیرێتەبەر بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز، دەبێ مەرج و مەرجەکانی ئێران لەو لێکتێگەیشتنەدا جێبەجێ بکەن.
Your Comment