ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی_ موحەممەد سەرفی: دوێنێ ٤٦ ساڵەی لەشکرکێشی سەدام حوسێن بوو بۆ سەر ئێران لەلایەن عێراقەوە. هەر لە یەکەم ڕۆژەکانی شەڕەکەدا، لە کاتێکدا کە هێشتا لەسەر خاکی داگیرکراوی ئێران لەسەر سنوورەکانی باشووری ڕۆژئاوایە، سەدام بەڵێنی بە ڕۆژنامەنووسان دا کە چەند ڕۆژێکی تر چاوپێکەوتنی داهاتووی لەگەڵیان لە تاران ئەنجام بدات.
وەهمەکەی سەدام بێ هۆکار نەبوو. ئێران لەم دواییانەدا بە شۆڕشێکی تۆفاناویدا تێپەڕیبوو. شۆڕشێک کە لە بنەڕەتدا گۆڕابوو و نزیکەی هەموو پایەکانی وڵاتی گۆڕیبوو، و زۆرێک لە دامودەزگاکان هەڵوەشابوونەوە. زۆرێک لە فەرماندە باڵاکانی ئەرتەش یان هەڵهاتبوون یان دەستگیرکرابوون و دادگایی کرابوون. فەیلەقی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی تازە دامەزرابوو و زۆرێک لە هێزەکانی بچووکترین ئەزموونی سەربازییان نەبوو، هەربۆیە لە حیساباتی دوژمندا ئەو قورساییەیان نەبوو کە بەرگەی لەشکرکێشییەکی تەواوەتی دەرەکی بگرن.
بەکورتی سەدام پێی وابوو کە ڕووبەڕووی ئێرانێکی لاواز بووەتەوە کە هێرشێکی سەربازی خێرا و بەربڵاو دەتوانێت ناچاری بکات خۆی ڕادەست بکات و لە چرکەیەکدا سەرکەوتنێکی گەورە و ئاسانی بۆ بهێنێت. ئەو وەهمە خوێناوییە گۆڕا بۆ شەڕێکی هەشت ساڵە و سەدام هیچ کام لەو ئامانجانەی کە لە سەرەتای شەڕەکەدا ڕایانگەیاندبوو، نەگەیشت.
ترەمپ کە ئێستا لە شەڕدایە لەگەڵ ئێران، لێکچوونێکی حاشا هەڵنەگری لەگەڵ سەدام هەیە. هەروەها ترەمپ پێیوابوو ئێران لە دۆخێکی ناسک و لاوازدایە و هێرشێکی ئاسمانی خێرا و بەربڵاو کارەکە تەواو دەکات. هەروەک چۆن سەدام شەڕەکەی بە هێرشێکی ئاسمانی بەرفراوان بۆ سەر دەیان ئامانجی سەربازی و مەدەنی لە ئێران دەستپێکرد، چاوەڕێی ئەوە بوو ئێران پەکی بکەوێت.
ترەمپ و سەدام لە ڕوویەکی ترەوە لەیەک دەچن. سەدام لە شەڕەکەدا تاوانی جەنگی ئەنجامدا بە چەندین جار کەڵک وەرگرتن لە بۆمبی کیمیایی کە لە لایەن ڕۆژئاواوە پێی بەخشرابوو، هەروەها هێرشی ئاسمانی بۆ سەر ناوچە شاری و مەدەنییەکان کە بووە هۆی کوژرانی خەڵکی سڤیلی ئێرانی. هەروەها ترەمپ لە شەڕی ئێستادا تاوانی جەنگی ئەنجامدا بە هێرشکردنە سەر قوتابخانەکان، زانکۆکان، نەخۆشخانەکان و ئامانجە مەدەنییەکانی دیکەی ئێران. هێرشکردنە سەر قوتابخانەی میناب لە یەکەم ڕۆژی دەستپێکردنی جەنگ و کوشتنی زیاتر لە ١٢٠ قوتابی تەنها یەکێکە لەو تاوانانە.
لێکچوونێکی دیکەی ئەم دووانە لە پەیوەندی نێوانیان لەگەڵ بەشێک لە دراوسێکانی باشووری ئێراندایە. بەشێک لە وڵاتانی عەرەبی کەناراوەکانی کەنداوی فارس بە کردەیی بوونە سندوقێکی زێڕین بۆ پاڵپشتیکردنی ئۆتۆمبێلی جەنگی سەدام لە ماوەی شەڕی هەشت ساڵدا و یارمەتییان دا لە ئەنجامدانی تاوانەکانی. لە شەڕی ئێستاشدا ئەم وڵاتانە بە تەرخاندانی خاکی خۆیان بۆ سوپای ئەمریکا و پشتیوانی جەنگی دیکە بۆ داگیرکەرانی خاکی ئێران بوون بە هاوبەشی ترەمپ و تاوانەکانی. وەک چۆن وەستان لە پشت سەدام لەو شەڕەدا پەشیمانی بۆ ئەم وڵاتانە هێنا، ئێستا ئەم وڵاتانە گرەویان لەسەر ئەسپی دۆڕاو کردووە و لە دەرئەنجامی ئەو هەڵەیە سەلامەت نین.
لێکچوونێکی دیکەی ئەم دوو پیاوە وەهمباز و تاوانبارە، حیساباتی هەڵەیە بەرامبەر بە گەلی ئێران. سەدام پێی وابوو خەڵکی عەرەب زمانی پارێزگای خوزستان قاڵی سوور بۆ داگیرکەران ڕادەخەن. بەڵام ئەوان یەکەم کەس بوون کە بەرامبەر ئەم لەشکرکێشییە دڕندانە وەستانەوە و بەرخۆدانی بەردەوام و مێژوویی خۆیان نیشان دا. ترەمپ هەروەها خەیاڵی ئەوە بوو کە دوای دەستپێکردنی بۆردومانی ئاسمانی قورس، گەلی ئێران ڕژانە سەر شەقامەکان و پلانەکەی بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی ئێران تەواو بکات. چەندین جار ئەم فانتازیا خامەی دەربڕی و تەنانەت جارێکیش سەرسوڕمان و ناڕەزایی خۆی لە بێزاری و توڕەیی دەربڕی کە بۆچی خەڵکی ئێران ڕاپەڕینیان نەکرد!
دیکتاتۆری عێراق چارەنووسێکی هەبوو کە فێرکاری بوو. سەرچاوە عێراقییەکان باس لەوە دەکەن کە کاتێک برایە شوێنی لەسێدارەدان و پەتەکە بە ملی هەڵواسرا، جنێوی بە ئێران داوە و بە هۆکاری کۆتایی زەلیلکەرەکەی خستووەتە ئەستۆی ئێران.
ترەمپ تا کۆتایی تەمەنی سێبەری تۆڵەسەندنەوەی ئێران بەدوای خۆیدا دەبینێت و دەتوانێت لەدوا هەناسەیدا جنێو بدات بۆ هێورکردنەوەی ترس و نائومێدییەکەی. جیهان توانای یەکلاکردنەوەی حیساباتی لەگەڵ ئەم دوو تاوانبارە گەورەیەی مێژوودا نییە. لە دۆزەخدا دەبنە دراوسێی گونجاو بۆ یەکتر.
Your Comment