ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی: لە نێوان پەرەسەندنی ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازیی نێوان ئێران و ئەمریکا، هەواڵی تەقاندنی مووشەکی بالیستیکی ئێران بۆ سەر کەشتییەکی فڕۆکە هەڵگر و ئاژاوەگێڕی ئەمریکی تەنیا پێشکەوتنێک نییە لە بەرەکانی شەڕدا؛ ئەم ڕووداوە دەتوانێت نیشانەی گۆڕانی ئاقاری ئۆپەراسیۆن بێت بۆ هێزەکانی ئەمریکا و زیادبوونی تێچووی بوونی سەربازی واشنتۆن لە ئاوەکانی ناوچەکەدا.
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا، سێنتکۆم، ڕایگەیاند کە سپای پاسداران مووشەکی بالیستیکی ئاراستەی کەشتییەکی فڕۆکە هەڵگر و شەهپادێکی (جۆرێک بەلەمە کە لە دوورەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێ و ئاژۆنەری نیە)ئەمریکا کردووە و ئەم کەشتیانە لە چەندین هێرش ڕزگاریان بووە.
بەپێی گێڕانەوەی ئەمریکا، هیچ کام لە هێزەکانی لەم هێرشانەدا زیانیان پێنەگەیشتووە.
لە یەکەم نیگادا ڕەنگە گرنگترین پرسیار ئەوە بێت کە ئایا مووشەکەکان بەر کەشتییە ئەمریکییەکان کەوتوون؟ بەڵام لە ڕوانگەی ستراتیژییەوە گرنگی ئەم پەرەسەندنە لە پێشەوەی زیانە ڕاستەوخۆکانە.
لەوەش گرنگتر، ئەم جۆرە هێرشانە دەتوانن گۆڕانکاری لە حیساباتی فەرماندەکانی ئەمریکا سەبارەت بە ئاسایش و ئازادیی چالاکیی کەشتییەکانیان لە ناوچەکەدا بگۆڕن.
کەشتییە فڕۆکەهەڵگرەکە یەکێکە لە گرنگترین ئامرازەکان بۆ پێشبینیکردنی هێزی سەربازی ئەمریکا لە دەرەوەی سنوورەکانی وڵات.
واشنتۆن بە جێگیرکردنی کەشتییەکی فڕۆکە هەڵگر و گرووپی شەڕی هاوڕێی، لە بنەڕەتدا بەشێک لە هێزی ئاسمانی و دەریایی خۆی دەگوازێتەوە بۆ نزیکترین خاڵ لە قەیرانێک. بڕیارە ئەم ئامادەبوونە ڕێگری و توانای هێرشکردن و توانای کاردانەوەی خێرا بۆ ئەمریکا دابین بکات.
بەڵام هەمان ئەم تایبەتمەندییە لایەنی خراپیشی هەیە؛ تا کەشتییەک لە ناوچەیەکی ململانێ نزیکتر بێت، پاراستنی گرنگترە و دەبێت سەرچاوەی زیاتر بۆ بەرگرییەکەی تەرخان بکرێت.
گرووپێکی شەڕی کەشتی فڕۆکەهەڵگر تەنیا لە خودی کەشتییەکەدا سنووردار نییە. کۆمەڵێک فڕۆکەی تێکدەر و سیستەمی بەرگری و شەڕکەر و فڕۆکەی ئاگادارکردنەوە و سیخوڕی و کەرەستەی سەربازی دیکە بەرپرسیارن لە پاراستنی. بۆیە هەڕەشەی مووشەکی بۆ سەر کەشتییەکی فڕۆکە هەڵگر بە شێوەیەکی کاریگەر بە واتای تەحەداکردنی تۆڕێکی بەرگری فراوانە.
لەم ڕوانگەیەوە، تەنانەت ئەگەر ئەو مووشەکانەی کە ئاراستە دەکرێن ڕابگیرێن و هیچ زیانێک بە کەشتییەکە نەگات، ئەوا هەر کردەی هێرشەکە دەتوانێت لێکەوتەی ئۆپەراسیۆنی هەبێت.
چونکە فەرماندەکانی ئەمریکا دەبێ وا دابنێن کە کەشتییەکانیان لە سیبلی هێرشدان و ئەگەری ئەوە هەیە کە بە هەر ئامادەبوونێک لە ناوچەکەدا هێرشیان بکرێتە سەر. ئەمەیە کە دەتوانرێت بە "تێچووی ئامادەبوون" ناوی ببەین.
مەرج نییە ئێران لە هەموو هێرشێکدا کەشتییەکی ئەمریکی لەناوببات بۆ گۆڕینی حیساباتی لایەنی بەرامبەر. هەروەها زیادکردنی تێچووی پاراستنی کەشتیەکان و بەرتەسککردنەوەی ئازادی هاتوچۆیان و گۆڕینی مەودای ئۆپەراسیۆنەکان و زیادکردنی پێویستی دۆزینەوە و دروستکردنی فشاری دەروونی لەسەر هێزەکانی جێگیر لە ناوچەکەدا دەتوانێت بەشێک بێت لە ئامانجی ڕێگریکردن.
لە شەڕی هاوچەرخدا چەکێک هەندێک جار تەنها کاتێ کاریگەر دەبێت کە لایەنی بەرامبەر ناچار بکات کۆمەڵە سەرچاوە و کەرەستەیەکی زۆر بۆ بەرپەرچدانەوەی تەرخان بکات.
لەم ڕوانگەیەوە مووشەکی بالیستیک تەنیا ئامرازێک نییە بۆ گەیاندنی زیان؛ هەروەها دەتوانێت ئامرازێک بێت بۆ گۆڕینی مامەڵەی ئۆپەراسیۆنی لایەنی بەرامبەر.
بێگومان نابێ مرۆڤ لەم ڕووداوە بەودەرەنجامە بگات کە هاوسەنگی سەربازیی نێوان ئێران و ئەمریکا گۆڕاوە.
ئەمریکا هێشتا لە بوارە جیاوازەکانی سەربازی و هەواڵگری و ئاسمانی و دەریاییدا باڵادەستییەکی بەرچاوی هەیە و فڕۆکە هەڵگرەکانیش چەندین چین لە بەرگرییان هەیە. بۆیە دەبێت جیاوازی بکرێت لە نێوان "توانای بە ئامانجگرتن" و "توانای لەناوبردنی" ئامانجێکی سەربازی.
ئەوەی ئێستا گرنگە دووبارەبوونەوەی ئەم هەڕەشەیە. ئەگەر هێزەکانی ئەمریکا بەو ئەنجامە بگەن کە بوونی فڕۆکە هەڵگرەکان لە هەندێک ناوچەدا بەرەوڕووی هێرشی مووشەکی بەردەوام دەبنەوە، ئەوا ناچار دەبن پێداچوونەوە بە جێگیرکردن و شێوازی ئۆپەراسیۆنەکانیان بکەن.
لەم جۆرە بارودۆخانەدا، مەودای کەشتییەکان لە ناوچە کەنارییەکان و شێوازی جووڵەیان، ئاستی بەخێوکردن، ژمارەی شەڕکەرەکانی بەڕێوبەری و قەبارەی ئۆپەراسیۆنەکانی سیخوڕی دەتوانێت بگۆڕێت.
هەریەکێک لەم گۆڕانکارییانە بە مانای زیادبوونی تێچووی کارکردن بۆ ئەمریکا دەبێت.
لە لایەکی دیکەوە وەڵامی ئەمریکاش بەرچاوە. واشنتۆن هەوڵ دەدات بە وەڵامدانەوەی ئامانجە سەربازی و ئابوورییەکانی ئێران نیشان بدات کە هێرشکردنە سەر هێزەکانی ئەمریکا بەبێ تێچوون نابێت. ئەم ڕێبازە دەتوانێت ببێتە هۆی سووڕێکی مەترسیداری هێرش و وەڵامدانەوە، کە تیایدا هەر کردارێکی سەربازی کاردانەوەی توندتر لە لایەنی بەرامبەرەوە دەورووژێنێت.
لەم ناوەدا ئاوەکانی ناوچەکەش وردە وردە دەبنە یەکێک لە گۆڕەپانە سەرەکییەکانی کێبڕکێ. گرنگی ئەم بابەتە تەنیا لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان سنووردار نییە. هەروەها ئاسایشی کەشتیوانی، گواستنەوەی وزە، کەشتییە نەوتهەڵگرەکان و ڕێڕەوی بازرگانی ڕاستەوخۆ کاریگەری ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیەیان لەسەرە.
ئێران لە ژینگەیەکی وادا خاوەنی پێگەیەکی گرنگی جوگرافیایە. نزیکیی مەیدانی ئۆپراسیۆن لە کەناراوەکانی ئێران ڕێگری دەکات لەوەی واشنتۆن پرسی پاراستنی هێزە دەریاییەکانی لە بارودۆخی جوگرافیای ناوچەکە جیابکاتەوە.
لەبەرامبەردا ئەمریکا بە پشتبەستن بە باڵادەستی ئاسمانی و دەریایی و سیستەمی بەرگری خۆی هەوڵی پووچەڵ کردنەوەی ئەم سوودە دەدات. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش شەڕی نێوان هەردوولا تەنیا شەڕی مووشەک لە دژی کەشتییەکان نییە؛ هەروەها شەڕێکە لەسەر حیسابکردنی تێچوون و سوودەکانی بەردەوامبوون لە ئامادەبوونی سەربازی.
ئەگەر ئێران بتوانێت تێچوون و مەترسی بوونی هێزەکانی ئەمریکا زیاد بکات بەبێ ئەوەی پێویست بکات زیانی ڕاستەوخۆ و بەربڵاوی پێ بگەیەنێت، ئەوا بەشێک لە ئامانجی خۆپاراستنەکەی بەدەستهێناوە.
لە لایەکی دیکەوە، ئەگەر ئەمریکا بتوانێت بەردەوام بێت لە هێشتنەوەی کەشتییەکانی لە ناوچەکەدا و لە هەمان کاتدا لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکاندا بەکاریان بهێنێت، هەوڵەکانی ئێران بۆ سنووردارکردنی ئازادی کردەوەی واشنتۆن ڕووبەڕووی سەختی زیاتر دەبێتەوە.
لە کۆتاییدا گرنگی ئەو هەواڵانەی ئەم دواییە نابێت بە سادەیی لە "ئایا مووشەکەکان بەر کەشتی ئەمریکی کەوتوون یان نا" کورت بکرێتەوە.
گرنگی ڕاستەقینە ئەوەیە کە کەشتییەکی فڕۆکە هەڵگری ئەمریکی کە هێمای دەسەڵات و بوونی سەربازی واشنتۆنە لە ناوچە دوورەکاندا، ئێستا دەبێت لە ژینگەیەکدا کاربکات کە هەڕەشەی مووشەکیی دژی بووەتە گۆڕاوێکی جددی لە حیساباتی ئۆپەراسیۆنەکاندا.
ئەم پێشهاتە دەتوانێت یەکێک بێت لە گرنگترین نیشانەکانی گۆڕانکاری لە هاوکێشەی ڕێگریکردن لە ناوچەکەدا؛ هاوکێشەیەک کە هێزی سەربازی تەنها بە بڕی چەکەکان ناپێورێت، بەڵکوو بە توانای هەر لایەنێک بۆ سەپاندنی تێچوون و زیادکردنی مەترسی و سنووردارکردنی ئازادی کارکردنی لایەنی بەرامبەریش.
لەم جۆرە هەلومەرجەدا ئایندەی بوونی کەشتییە ئەمریکییەکان لە ناوچەکەدا زیاتر دەبێتە پرسێکی ستراتیژی وەک لە ڕابردوو؛ چونکە لەگەڵ زیادبوونی تێچووی پاراستنی ئەم کەشتیانە، پرسی سوودی بەردەوامی بوونیان بۆ بڕیاردەرانی ئەمریکیش جددیتر دەبێت.
Your Comment