گوندی گەشتیاری و ئایینی ئارەنان نەقیمی سەرەنجڕاکێشی سنە

یەکێکی دیکە لە شوێنە گەشتیارییەکان کە بەنیازین لە بەشی گەشتیاری ئەم هەواڵدەرییە بیناسێنین، گوندی گەشتیاری و ئایینی ئارەنان سەر بە شاری سنەیە.

ئاژانسی هەواڵی مێهر بەشی گەشتیاری، گوندی ئارەنانیش وەکوو هەموو گوندەکانی کوردستان بەهۆی هەبوونی بەستێن و خاڵی گەشتیاری فراوان، وەکوو بەهەشت وایە. ئارەنان لە 13 کیلۆمەتری شاری سنە و لە جادەی کۆنی مەریوان، لە نێوان دوو کێودا هەڵکەتووە و خاوەن مێژوویەکی کۆن و هەزار ساڵەیە کە دەتوانرێت شوێن پێی مێژووی تێدا ببینرێت.

ئارەنان سەرەڕای نزیک بوون بە شاری سنە و پێشکەوتنگەلێک کە هەیبووە هێشتا پێکهاتەی گوندەوار بوونی خۆی پاراستووە و ئیشی زۆربەی دانیشتووانی ئاژەڵداری و کشتوکاڵ و وەرزێرییە، بەڵام لە پاڵ ئەوەشدا هەبوونی کانگا لە ئەو گوندە بووەتە هۆی ڕەخساندنی هەلی کار بۆ گوندشینان.

گوندی گەشتیاری و ئایینی ئارەنان نەقیمی سەرەنجڕاکێشی سنە

لە بەرهەمە کشتوکاڵییەکانی ئەو گوندە دەتوانین ئاماژە بکەینە سەر گەنم، نۆک، یۆنجە و هەروەها بەرهەمی باخی وەکوو سێو، بەی، گێڵاس، شیلک، شێڵانە و ...

لە ئاواییە دەوروبەرەکانی ئارەنان دەتوانین ئاماژە بکەینە سەر گوندی سووفیان، کەڵەکان و هەژگەرە و هەروەها زێد و شوێنی لەدایک بوونی بابامەردۆخ ڕۆحانی واتا نەوەڕە.

بە وتەی دانیشتووانی ئارەنان شوێنی سەرەتایی ئارەنان نزیک بە شوینێک بە ناوی بەرقەلا و دەشتی شاجۆ بووە، بەڵام بەهۆی هۆکاری سروشتی ئێستا بەس ناوێک لە ئەو شوێنە لە زاری دانیشتووانی ئەو گوندە ماوە.

دەشت و باخەکانی گوندی ئارەنان بریتین لە قاڵاو، خوێرازە، گردە زەوی، نۆکەجاڕ.

یەکێک لە شوێنە گرینگ و کۆنەکانی ئەو گوندە مزگەوتی گوندەکەیە کە مێژوویەکی کۆنی هەیە و لە خشت چێ کراوە و بۆ کەسانی ئایینی شوێنێکی بەرچاوە بۆ کۆبوونەوە و بەڕێوە بردنی ڕێوڕەسمە ئایینییەکان.

گوندی گەشتیاری و ئایینی ئارەنان نەقیمی سەرەنجڕاکێشی سنە

هەروا کە پێشتر باس کرا ئارەنان مێژویەکی دوور و درێژی هەیە و بە هۆی هەبوونی مەزارگەی چەند کەسایەتی ئایینی لە ئەو گوندە، ساڵانە گەشتیارانی ئایینی زۆر سەردانی دەکەن. بەتایبەتی هەبوونی مەزارگەی دوو ئەسحابەی پێغەمبەر (د.خ) بە ناوەکانی موراد ئەنساری و حەسەن ئەنسار کە لە سەر کێوێک هەر بە ئەو ناوە هەڵکەوتووە.

گوندی گەشتیاری و ئایینی ئارەنان نەقیمی سەرەنجڕاکێشی سنە

مامۆستا سەید بەهائەدین یەکێکی دیکە لە ئەو کەسایەتییە پایەبەرزانەی گوندی ئارەنانە کە کە لە درێژەدا کورتەیەک لە ژیاننامەکەی دێت.

ناوبراو کوڕی مەلا عەلی و لە ساڵی 1302 ی کۆچی هەتاوی لە گوندی ئارەنان لەدایک دەبێت و هەر لە منداڵییەوە دەچێتە خوێندنی قورئان و پاش ئەوەش خوێندنی کتێبگەلێک وەکوو گوڵستان و بوستان. دواتریش لە شاری سنە دەچێتە خزمەتی مەلا سەید عەزیز (خانەقای پاوە) و شێخ ئەحمەد شێخ سەلیم و لای ئەوانیش چەند ساڵێک دوخوێنێت و دەگەڕێتەوە بۆ گوندی ئارەنان.

هەروها چەند ساڵ دوای گەڕانەوەی بۆ ئارەنان و لە ساڵی 1321 بەرەو مەریوان دەڕوات و لەوێ دەچێتە گوندی نژمار و لە خزمەت مامۆستا محەمەد ئەمین عالی و لەوێ زانستی قورئانی فێر دەبێت و تا ساڵی 1328 واتا حەوت ساڵ لەوێ زانستی ئایینی فێر دەبێت و چەندین کتێبی ئایینی دەخوێنێتەوە و شرۆڤەکەیان فێر دەبێت و دوای ئەوە مامۆستا سەید بەهائەدین بە ئیزنی مامۆستا محەمەد ئەمین دەچێتە گوندی بالک و لەلای مامۆستا مەلاباقر و لە ساڵی 1329 ئیزن وەردەگرێت.

مامۆستا سەید بەهائەدین چەند ساڵ دواتریش شێخ محەمەد عوسمان سراجەدین نەقشبەندی بۆ مورشیدی خۆی هەڵدەبژێرێت و دەبێتە یەکێک لە خەلیفەکانی شێخ عوسمان.

ئەو مامۆستا پایەبەرزەی خەڵکی ئارانانە دوای تەمەنێک هەوڵ دان بۆ فێر بوون و فێر کردنی زانستە ئایینییەکان لە کۆتاییدا لە نیوەی شەعبانی ساڵی 1439 ی کۆچی مانگی واتا 1397 ی کۆچی هەتاوی کۆچی دوایی کرد.

گوندی گەشتیاری و ئایینی ئارەنان نەقیمی سەرەنجڕاکێشی سنە

News Code 37566

نیشانەکان

بۆچوونی ئێوە

You are replying to: .
  • 6 + 9 =