ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی: تەلئەبیب لە چەند بەرەیەکدا ئۆپەراسیۆنی بەرفراوانی دەستپێکردووە، بەڵام کۆتاییهاتنی هیچ کام لەو ململانێیانە نەیتوانیوە ئەو ئاسایش و سەقامگیرییە دروست بکات کە سەرکردەکانی ئیسرائیل بەڵێنیان پێداوە.
ئەم دۆخە بە تایبەتی لە دوای ٧ی ئۆکتۆبەرەوە ڕوون بووەوە، هێرشی حەماس نەک هەر شکستێکی گەورەی ئەمنی و هەواڵگری بوو بۆ ئیسرائیل، بەڵکو ئەو وێنەیەشی خستە ژێر پرسیارەوە کە تەلئەبیب لە توانای خۆی بۆ کۆنترۆڵکردنی ژینگەی ئەمنی دەوروبەری دروستی کردبوو.
پاشان ئیسرائیل ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوانی لە غەززە دەستپێکرد و سەرەڕای قەبارەی زۆری ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، هێشتا نەیتوانیوە پرسی غەززە بکاتە چارەسەرێکی سیاسی بەردەوام.
بەردەوامیی پرسی بەرخۆدان و بێتوانایی لە دروستکردنی نەزمێکی سیاسی کە تەلئەبیب ئارەزووی دەکات، ئەوە نیشان دەدات کە دەسەڵاتی سەربازی بە تەنیا بەس نییە بۆ چارەسەرکردنی قەیرانێکی ئاڵۆز.
دۆخەکە لە بەرەی باکووردا جیاوازییەکی ئەوتۆی نییە. ئیسرائیل ساڵانێکە هەوڵی سنووردارکردنی هەڕەشەکانی حربوڵا و کەمکردنەوەی توانا سەربازییەکانی ئەم گرووپە دەدات، بەڵام پێشهاتەکانی لوبنان دەریانخستووە کە هەڕەشەیەکی لەو شێوەیە تەنیا بە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بۆ هەمیشە لەناو ناچێت. تەنانەت ئەگەر ژێرخانی و فەرماندەیی گرووپێک بە توندی لێی بدرێت، هێشتا هۆکارە سیاسی و کۆمەڵایەتی و ناوچەییەکان دەتوانن بنەما بۆ بنیاتنانەوەی تواناکانی دابین بکەن.
هەر لەبەر ئەم هۆکارەش ئیسرائیل جارێکی دیکە ڕووبەڕووی هەمان کێشە دەبێتەوە کە لە غەززە ڕووبەڕووی بووەوە: توانای لێدان جیاوازە لە توانای کۆتاییهێنان بە قەیرانێک.
ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێرانیش تیشکی خستووەتە سەر ئەم بۆشاییە. لە ساڵانی ڕابردوودا ئیسرائیل چەندین جار هەوڵی داوە توانا ستراتیژییەکانی ئێران لە ڕێگەی ئۆپەراسیۆنە سەربازی و ئەمنییەکانەوە سنووردار بکات، بەڵام ئەم ڕێوشوێنانە نەیانتوانیوە پرسی ئێران لە هاوکێشە ئەمنییەکانی ناوچەکە دوور بخەنەوە.
تەنانەت ئەگەر تەلئەبیب بتوانێت بە هەندێک لە ئامانجە سەربازییەکانی خۆی بگات، گۆڕینی هاوسەنگی ناوچەکە و دروستکردنی دۆخێکی سەقامگیر پرسێکی زۆر ئاڵۆزترە. لە ڕاستیدا تا مەودای ململانێکان فراوانتر بێت، زیاتر ڕوون دەبێتەوە کە کەلێنێکی بەرچاو لە نێوان "لێدان" و "بردنەوە"دا هەیە.
بێگومان کێشەی ئیسرائیل تەنیا لە گۆڕەپانی سەربازیدا سنووردار نییە. هەروەها شەڕی درێژخایەن، گوشاری ئابووری، ناکۆکی سیاسی و دابەشبوونی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگای زایۆنیستی گرژ کردووە.
حکومەتەکەی نەتانیاهۆ لە سەرەتای قەیرانەکانی ئەم دواییەوە ڕووبەڕووی دابەشکاری سیاسی بەرفراوان بووەتەوە و ناکۆکی لەسەر کارکردنی حکومەت و شێوازی بەڕێوەبردنی شەڕ و بەرپرسیارێتی لە شکستی ئەمنی ٧ی ئۆکتۆبەر بەردەوامە. ئەم دۆخە ئەو وێنەیەی تێکداوە کە ئیسرائیل ساڵانێکە لە کۆمەڵگایەکی یەکگرتوو و سەقامگیر و خاوەن باڵادەستی هەواڵگری و ئەمنی پێشکەشی کردووە.
هەروەها تێچووی سیاسەتەکانی تەلئەبیب لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا زیادی کردووە. هەرچەندە ئیسرائیل هێشتا پشتیوانییەکی بەرچاوی ئەمریکای هەیە، بەڵام ململانێیە بەردەوامەکان و زیادبوونی ڕەخنە نێودەوڵەتییەکان تێچووی سیاسی کردەوەکانی ڕژێمی زیادکردووە. گرنگ ئەوەیە ئیسرائیل تەنها پێویستی بە هێزی سەربازی نییە بۆ پاراستنی باڵادەستی خۆی؛ هەروەها پێویستی بە شەرعیەتی سیاسی و پشتیوانی دەرەکی و توانای بەڕێوەبردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ هاوپەیمانەکانی هەیە.
شەڕە درێژخایەنەکان لە کۆتاییدا فشاریان خستۆتە سەر هەر سێ بوارەکە.
لە وەها هەلومەرجێکدا، قسەکانی یوڤاڵ نوح هەراری، نووسەر و مێژوونووسی زایۆنیستی، بایەخێکی زیاتر وەردەگرن. حەراری لە وتارێکیدا لە ڕۆژنامەی یەدیعوت ئەهرۆنۆت، حکوومەتی بنیامین ناتانیاهۆی لە بەشێک لە شکستەکانی ئەم دواییە بە بەرپرسیار زانی و چوار ساڵی ڕابردووی بە یەکێک لە قۆناغە هەرە مەترسیدارەکانی مێژووی ڕژێمی زایۆنی وەسف کرد. جەختیشی لەوە کردەوە کە هۆشدارییەکانی دەزگا ئەمنییەکان سەبارەت بە هەڕەشەکانی ئێستای پێش ٧ی ئۆکتۆبەر پشتگوێ خراوە و حکوومەتی نەتانیاهۆ سەرقاڵی ئەولەویەتە سیاسییە ناوخۆییەکانی خۆی بووە.
حەراری لە درێژەی قسەکانیدا نەک هەر باسی شکستی پێش ٧ی ئۆکتۆبەری کرد، بەڵکوو ڕەخنەی لە شێوازی بەڕێوەبردنی شەڕەکە لە دوای ئەو شکستە گرت. لە ڕوانگەی ئەوەوە ئیسرائیل لە هەندێک ئۆپەراسیۆنی سەربازیدا هەندێک سەرکەوتنی بەدەستهێناوە، بەڵام نەیتوانیوە ئەو سەرکەوتنانە بگۆڕێت بۆ دەستکەوتی سیاسی و ستراتیژی بەردەوام. لە کۆتاییدا بە بەکارهێنانی دەستەواژەیەکی زۆر توند، دۆخی سەرکردایەتی ئیسرائیل بە "شێرەکان بە سەرۆکایەتی کەرەکان" دەچوێنێت.
گرنگی ئەم قسانە لەوەدایە کە ئیتر ئەم جۆرە ڕەخنانە تەنها لەلایەن نەیارانی دەرەکی ئیسرائیلەوە بەرز ناکرێتەوە، بەڵکوو لەناو کۆمەڵگا و کەشی فیکری ڕژێمیشدا دەنگی بەرزتر بووەتەوە.
لە ڕاستیدا ئەو پرسەی کە حەراری ئاماژەی پێدەکات، لاوازییەکی تاکەکەسی یان کێشەیەک نییە کە تەنیا پەیوەندی بە نەتانیاهۆوە هەیە؛ پرسیارێکی گەورەترە سەبارەت بە کوالیتی بڕیاردانی ستراتیژی لە ئیسرائیل.
ئیسرائیل ئەمڕۆ ڕووبەڕووی دژایەتییەکی جددی دەبێتەوە: توانای سەربازی ڕژێمەکە هەروا بەرزە، بەڵام توانای وەرگێڕانی ئەم دەسەڵاتە بۆ نەزمێکی سیاسی خوازراو دابەزیوە. تەلئەبیب دەتوانێت دامەزراوە سەربازییەکان و ژێرخانی سەربازی و ئامانجەکان بکاتە ئامانج، بەڵام ناتوانێت بە تەنیا لە ڕێگەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانەوە ڕەگ و ڕیشەی قەیرانێکی سیاسی یان ئەمنی لەناوببات. ئەزموونەکانی غەززە و لوبنان و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران هەریەکەیان بە شێوازی جیاواز ئەم واقیعەیان نیشانداوە.
لەم ڕوانگەیەوە نابێت شکستی ئیسرائیل تەنها بە ژمارەی ئۆپەراسیۆنەکان یان بڕی زیانەکانی لایەنی بەرامبەر بپێورێت. پێوەری گرنگتر ئەوەیە کە ئیسرائیل دوای خەرجکردنی ئەم بڕە سەرچاوە سەربازی و سیاسییە چەندە لە ئامانجە ستراتیژییەکانی نزیک بووەتەوە. ئەگەر ئامانجەکە دروستکردنی ئاسایشی بەردەوام و نەهێشتنی هەڕەشە گەورەکان و ڕێگریکردن بێت لە بڵاوبوونەوەی کاریگەریی ڕکابەرە ناوچەییەکان و پاراستنی یەکگرتوویی ناوخۆیی، ئەدای ساڵانی ڕابردوو نیشان دەدات کە تەلئەبیب هێشتا لانیکەم بەشێکی بەرچاوی ئەو ئامانجانەی بەدەست نەهێناوە.
هەر لەبەر ئەم هۆکارەش قەیرانی ئێستای ئیسرائیل زیاترە لە قەیرانی هێزی سەربازی، قەیرانی گۆڕینی دەسەڵاتە بۆ ئەنجام. ڕژێمێک کە چێژ لە باڵادەستی سەربازی وەربگرێت بەڵام ناتوانێت شەڕ بگۆڕێت بۆ ئاشتی و ئۆپەراسیۆنەکان بۆ ستراتیژی و سەرکەوتنی کاتی بۆ ئاسایشی بەردەوام، ڕووبەڕووی کێشەیەک دەبێتەوە کە لە دەرەوەی شکست لە مەیدانەکەدا نەبێت. ڕەنگە گرنگترین بەش لە وتارەکەی حەراری ئەمە بێت: کە کێشەی ئیسرائیل تەنها ئەو دوژمنانە نییە کە دەوریان داوە، بەڵکو بەشێک لە قەیرانەکە لە بڕیاردان و بەڕێوەبردندایە کە بڕیارە ئەم دوژمنانە لەخۆ بگرێت.
Your Comment