۸ خاڵی ڕاستەقینەی یەک مانگ شەڕی ئێران و دوو زلهێزی تیرۆریست

ئاژانسی هەواڵی مێهر، گرووپی نێودەوڵەتی: زیاتر لە مانگێک بەسەر دەستپێکردنی ئەو شەڕەدا تێدەپەڕێت کە دۆناڵد ترەمپ بە ڕیتۆریکی شەڕانگێزانە و ئامانجی گەورە مەبەست لە دژی ئێران دەستیپێکرد؛ شەڕێک کە بە وتەی ئەو بڕیار بوو "هاوکێشەکانی ناوچەکە بگۆڕێت"، "دەسەڵاتی سەربازی ئێران بشکێنێت" و تەنانەت لە هەندێک هەڵوێستی ڕوونتردا، ببێتە هۆی "گۆڕانکاری لە ڕەفتار یان پێکهاتەی سیاسی لە ئێراندا". بەڵام ئێستا دوای مانگێک لەم ڕووبەڕووبوونەوەیە، ئەوەی لە بواری واقیعدا بەدی دەکرێت، جیاوازییەکی بەرچاوی لەگەڵ ئامانجە ڕاگەیەندراوەکانی سەرەتادا هەیە؛ مەودایەک کە نەک تەنها ئاماژەیە بۆ شکستی ستراتیژی واشنتۆن، بەڵکوو نیشانەکانی پاشەکشەی وردە وردە لە قسە و داواکارییەکانی کۆشکی سپیدا ئاشکرا دەکات.

1. ئامانجە سەرەتاییەکان؛ لە ڕێگرییەوە بۆ گۆڕینی هاوکێشەکە

ترەمپ شەڕەکەی بە کۆمەڵێک ئامانجی دیاریکراوەوە دەستپێکرد. ئامانجی یەکەم گەڕاندنەوەی ڕێگرییە لەدەستچووەکەی ئەمریکا بوو لە دژی ئێران؛ ڕێگرییەک کە وەک خۆی دان بەوەدا دەنێت لە ساڵانی ڕابردوودا لاواز بووە و تاران دەسەڵاتی زیاتری لە ناوچەکەدا بەدەستهێناوە. ئامانجی دووەم لاوازکردنی ژێرخانی سەربازی ئێران بوو، بە تایبەت لە کێڵگە مووشەکییەکان و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان؛ کە بە بڕبڕەی پشتی هێزی بەرگری ئێران ناسراوە. ئامانجی سێیەم و ڕەنگە گرنگترینیان ئەوە بوو کە ئێران ناچاربکرێت نەزمێکی نوێی سیاسی-ئەمنی قبوڵ بکات، جا چ لە شێوەی گۆڕانی بنەڕەتی لە ڕەفتاردا بێت یان لە ئاستێکی باڵاتردا گۆڕانکاری لە پێکهاتەی حوکمڕانیدا.

جگە لەوەش، ئاسایشی ڕۆیشتنی وزە و کۆنترۆڵکردنی ڕێڕەوی ئاوی گرنگی ناوچەکەش وەک ئامانجی سەرەکی بەرزکرایەوە. ترامپ بەر لە جەنگ چەندین جار جەختی لەوە کردبووەوە کە ئەمریکا ڕێگە نادات گەرووی هورمز ببێتە چەقۆیەک بۆ گوشارەکان بۆ سەر ئازادی کەشتیوانی .

2. ئۆپەراسیۆنی تاکتیکی دەستدرێژکاران

لە ئاستی تاکتیکیشدا ناتوانرێت نکۆڵی لەوە بکرێت کە ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لێیان داوە. هەندێک هێرش بۆ سەر ژێرخانی ئابووری، تیرۆرکردنی ئامانجدار و هەوڵدان بۆ تێکدانی تۆڕە سەربازییەکانی ئێران هەندێک کاریگەری کورتخایەنیان هەبووە. بەڵام مێژووی شەڕەکان بە ڕوونی نیشان دەدات کە سەرکەوتن لە بەرەی تاکتیکیدا مەرج نییە بە مانای سەرکەوتن لە ئاستی ستراتیژیدا بێت.

ئەوەی ئەمڕۆ بەدی دەکرێت ئەوەیە کە ئەم لێدانانە نەک هەر نەبووەتە هۆی داڕمانی دەسەڵاتی سەربازی ئێران، بەڵکوو تەنانەت بووەتە هۆی دووبارە بەرهەمهێنانەوەی خێراتر و زیرەکتری ئەم دەسەڵاتە. تۆڕی مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێران چالاکە و تەنانەت لە هەندێک حاڵەتدا بە نەرمییەکی زیاتر لە ڕابردوو کاردەکات. ئەمەش بەو مانایەیە کە ئامانجی سەرەکی ترەمپ بۆ لەکارخستنی ئامرازەکانی ڕێگریکردن لە ئێران بە شێوەیەکی کردەیی بەدی نەهاتووە.

.شکست لە ڕێگریکردن؛ هاوکێشەیەک کە نەگۆڕاوە

یەکێک لە گرنگترین نیشاندەرەکانی سەرکەوتن لە شەڕێکی لەو شێوەیەدا گۆڕانکاری لە هەڵسوکەوتی لایەنی بەرامبەرە. ئەگەر ئێران دوای مانگێک لە شەڕ لە پێگەکانی پاشەکشەی بکردایە، یان لانیکەم ئاستی چالاکییەکانی کەم بکردایەتەوە، دەتوانرێت باس لە بووژانەوەی ڕێگریی ئەمریکا بکرێت. بەڵام واقیعەکە تەواو پێچەوانەیە.

ئێران نەک هەر لە پێگەی خۆی پاشەکشەی نەکردووە، بەڵکوو نیشانی داوە کە توانای بەڕێوەبردنی بواری ناوخۆیی و دەرەکی لە یەک کاتدا هەیە. ئۆپەراسیۆنە ئامانجدارەکان، پاراستنی یەکگرتوویی پێکهاتەی بەرگری و ناردنی پەیامی ڕوون بۆ یاریزانانی ناوچەکە هەموویان ئاماژەن بۆ ئەوەی کە ئەو ڕێگرییەی ترەمپ بەدوایدا دەگەڕێت پێکنەهاتووە. لە ڕاستیدا ئەوە ئەمریکایە کە ئێستا لە حیساباتەکانیدا وریاتر مامەڵە دەکات.

4. پاشەکشەکردن لە ئامانجە سیاسییەکان؛ لە گۆڕینی ڕژێمەوە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی قەیرانەکان

ڕەنگە ڕوونترین نیشانەی شکستی ستراتیژی ترامپ لە گۆڕینی تۆن و زمانی ترامپدا بدۆزرێتەوە. سەرۆک کۆمار کە لە ڕۆژانی سەرەتای شەڕدا باسی لە "کۆتایی ئێران" و "پێویستی گۆڕانکاریی بنەڕەتی" دەکرد، ئێستا زیاتر لە هەموو شتێک جەخت لەسەر "کەمکردنەوەی پەرەسەندن" و "دۆزینەوەی چارەسەر" دەکاتەوە. ئەم گۆڕانکارییە لە تۆنەکەدا ڕەنگدانەوەی واقیعەکانی سەر زەوییە. پڕۆژەی گۆڕینی ڕژێم کە ئەگەر بە فەرمی ڕاگەیەندرابێت، لە چینە شاراوەکانی داڕشتنی سیاسەتدا پەیڕەو دەکرا، ئێستا بە شێوەیەکی کاریگەر لە بەرنامەی کاردا لابراوە. ئەمەش بەو مانایەیە کە یەکێک لە ئامانجە ستراتیژییە سەرەکییەکان بەبێ ئەوەی لە ئەنجامێک نزیک بێتەوە پەراوێزخراوە.

5. گەرووی هورمز؛ گۆڕاوێک کە هاوکێشەکەی دەگۆڕی

لەم نێوەندەدا گۆڕاوێکی سەرەکی بۆ دیمەنەکە زیاد کراوە کە ڕەنگە لە حیساباتە سەرەتاییەکانی واشنتۆندا بە باشی نەبینرابێت: گەرووی هورمز. پێش جەنگ ئەم ڕێڕەوە گرینگە بە تەواوی کراوە بوو و ڕەوتی وزە بەبێ پەککەوتنی جددی بەردەوام بوو. به ڵام له گەڵ دەستپێکردنی دەستدرێژییەکه ئێران به زیرەکییەوه کۆنترۆڵی ئەم گەرویەی کرد و کردی به ئامێرێکی ستراتیجی.

ئێستا، یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی ترەمپ، "کردنەوەی" ئەو گەرووەیە کە لە بنەڕەتدا پێش جەنگ کراوە بوو. ئەم دژایەتییە بە ڕوونی چەقبەستووی ستراتیژی ئەمریکا نیشان دەدات. واشنتۆن هەوڵدەدات ئەو دۆخە بگەڕێنێتەوە کە خۆی بە چالاکییە سەربازییەکەی تێکیداوە. ئەمەش بەو مانایەیە کە نەک هەر هیچ شتێک بەدەست نەهاتووە، بەڵکوو دۆخەکە لە پێشووتر گەیشتووەتە خاڵێکی سەختتر.

6. فشاری ناوخۆیی و ناوچەیی؛ شەڕێک کە فراوانتر بوو

لە لایەکی دیکەوە شەڕ نەک هەر تەنیا لە جوگرافیایەکی دیاریکراودا سنووردار نەماوەتەوە، بەڵکوو وردە وردە ڕەهەندی ناوچەیی بەدەستهێناوە. بنکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە کە پێشتر لە لایەنی سەلامەتدا بوون، ئێستا بوونەتە ئامانجی ئەگەری. ئەم دۆخە تێچووی شەڕی بۆ واشنتۆن زۆر زیاد کردووە و بەڕێوەبردنی ئاڵۆزتر کردووە. لە چوارچێوەی ئەمریکاشدا فشارەکان لەسەر ئیدارەی ترەمپ زیاتر دەبن. ڕای گشتی و کۆنگرێس و تەنانەت بەشێک لە نوخبەی سیاسیش گومانی جددییان هەیە لە درێژەدان بە شەڕێک کە هیچ ئاسۆیەکی ڕوونی نییە. ئەم فشارانە هێزی مانۆڕی کۆشکی سپی سنووردار کردووە و وایکردووە ئامانجەکانی خۆی ڕێکبخات.

7. گەلی ئێران؛ فاکتەری یەکلاکەرەوە لە هاوکێشەکەدا

هاوکات لەگەڵ هەموو ئەو هۆکارانە، نابێ چاوپۆشی لە ڕۆڵی گەلی ئێران بکرێت. ئامادەبوونی بەربڵاوی خەڵک لە گۆڕەپانەکەدا و پاراستنی یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و درێژەدان بە ژیانی ئاسایی لە شارەکاندا پەیامێکی گرنگی بۆ لایەنی بەرامبەر ناردووە: ئێران لە ناوخۆدا ناڕووخێت. ئەم ئامادەبوونە لەگەڵ دەسەڵاتی سەربازیدا، پێکهاتەیەکی یەکلاکەرەوەی دروستکردووە کە هاوکێشەکانی شەڕی گۆڕیوە. بە پێچەوانەی بیرۆکەی سەرەتایی پلاندانەرانی جەنگ، فشاری دەرەکی نەک هەر نەبووەتە هۆی دابەشبوونی ناوخۆیی، بەڵکوو هاودەنگی بەهێزتر کردووە. ئەمەش بەو مانایەیە کە یەکێک لە گریمانە سەرەکییەکانی ستراتیژی ئەمریکا لە بنەڕەتدا هەڵە بووە.

8. چەقبەستووی ستراتیژی؛ شەڕێک کە هیچ ئاسۆیەکی سەرکەوتنی تێدا نەبێت

تێکەڵکردنی ئەم هۆکارانە ئەوە دەردەخات کە ترەمپ لە بنبەستێکی ستراتیژیدایە. نە دەتوانێت بە ئامانجە سەرەتاییەکانی بگات و نە بە ئاسانی لە شەڕ دەربچێت. درێژەدان بە شەڕ تێچوونەکان زیاد دەکات و پاشەکشە بە واتای قبووڵکردنی شکست دێت. لەم جۆرە هەلومەرجەدا هەوڵدان بۆ گرنگیدان بە دەستکەوتە تاکتیکییەکان زیاتر لە ئۆپەراسیۆنێکی دەروونی دەچێت نەک واقیعێکی ستراتیژی. چونکە لە کۆتاییدا ئەوەی یەکلاکەرەوەیە بەدیهێنانی ئامانجەکانە؛ ئامانجگەلێک کە نەک هەر بەدی نەهاتووە، بەڵکو لە هەندێک حاڵەتدا زیاتر لە دەستچوون.