ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی: لە کاتێکدا ڕێککەوتنی نێوان دیمەشق و هێزەکانی سووریای دیموکرات بووەتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی فەرمی پێکهاتە خۆسەرەکانی پێشوو، ژمارەیەک دامەزراوەی ناوخۆیی بەردەوامن لە کارکردن.
بەشێک لە سەرچاوە کوردییەکان باس لەوە دەکەن کە ناڕەزایەتییەکان بە ئامانجی خێراکردنی گواستنەوەی تەواوی دەسەڵاتەکان بۆ حکوومەتی ناوەند ڕێکخراون، بەڵام هەندێ زانیاریی دیکە ئاماژەن بۆ ناڕەزایی دانیشتوانی عەرەب لە ئەدای هەندێک ڕێکخراوی سەر بە بزووتنەوەی سیاسی کورد.
جۆناسان سپایر، شرۆڤەکاری پرسەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە وتارێکدا کە لە ماڵپەڕی میدڵ ئیست فۆڕم بڵاویکردووەتەوە، ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییەی حەسەکە بە نیشانەی بەردەوامیی ناسەقامگیریی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا و دابەزینی وردە وردەی پێگەی سیاسی و ئیداریی کورد هەڵسەنگاندووە.
بەگوێرەی شیکارییەکانی سپایر، پێدەچێت بەردەوامیی گرژییە ناوخۆییەکان بوار بۆ فراوانبوونی ئامادەبوونی هێزی ئەمنی و ئیداریی حکومەتی ناوەندی لە ناوچە کوردنشینەکاندا خۆش بکات.
ناڕەزایەتییەکان لە کاتێکدایە کە ناکۆکی بەردەوام لەسەر چۆنیەتی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی یەکخستنی پێکهاتەکانی ئیدارەی خۆسەر و گواستنەوەی دەسەڵات بۆ دیمەشق بوو. لە کاتێکدا بەشێک لە بەشداربووان داوای کۆنترۆڵی زیاتری حکومەتی ناوەندی دەکەن، سەرچاوە نزیکەکان لە پێکهاتە کوردییەکان نیگەرانی خۆیان لە کاریگەرییە سیاسی و ئەمنییەکانی ئەو هەنگاوە دەربڕی.
سەرچاوەیەکی نزیک لە ئیدارەی خۆجێیی حەسەکە بە ڕۆژنامەی (زە جێرشەلیم پۆست)ی ڕاگەیاند، کەمپینێکی سۆشیال میدیا نزیکەی هەفتەیەک پێش خۆپیشاندانەکان دەستیپێکردووە، کە سەرچاوەکە بە وتەی ئەو هەژمارە ساختە و چالاکییەکانی بەشێک لە سوورییەکانی دانیشتووی ئەوروپا و بەتایبەت ئەڵمانیا بەکارهێنراون.
هەڵمەتەکە داوا لە دانیشتوانی عەرەبی گەڕەکی غوەیران کراوە بۆ پشتیوانی لە گەڕانەوەی دەسەڵاتی حکومەتی ناوەند بڕژێنە سەر شەقامەکان و ئاڵای سووریا لە سەنتەری شارەکە هەڵبکەن.
بەگوێرەی هەمان سەرچاوە، پێشتر بەرپرسانی ناوخۆ و پارێزگاری حەسەکە لە مەراسیمێکی فەرمیدا بڕیاریان دابوو ئاڵای سووریا هەڵبکەن، بەڵام چالاکییەکانی سۆشیال میدیا بەردەوام بوون بۆ ئەوەی لە دەرەوەی شار و پارێزگاکە بەشدارییان بۆ ڕابکێشێت.
ئەو سەرچاوەیە هەروەها ئیدیعای کردووە کە لە کاتی ناڕەزایەتییەکاندا وێنەی سەدام حوسێن و دروشمی دژ بە کەمینەکان بەرز کراوەتەوە و هێرش کراوەتە سەر بەشێک لە هێما و ئاڵای کورد. ئەو ئیدیعای کرد کە ئەم کارانە دەکرا ببنە هۆی پەرەسەندنی گرژییە نەتەوەییەکان. بەڵام ئەو زانیارییانەی لە وتارەکەدا هاتووە بەس نین بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەموو ئەو بانگەشانە پشتڕاست بکرێتەوە و وردەکارییەکانی سەبارەت بە ڕێکخەرانی ناڕەزایەتییەکان و ناسنامەی بەشداربووان بە تەواوی ڕوون نەکراوەتەوە.
لەبەرامبەردا ماڵپەڕی ئێناب بەلەدی کە لە ڕاپۆرتەکەی ئاسپایردا بە میدیایەکی نزیکتر لە هەڵوێستەکانی حکومەتی دیمەشق وەسفی دەکات، بەشێک لە بەرپرسیارێتیی ئەو گرژییانەی بۆ ڕێکخراوێک بە ناوی لاوانی شۆڕشگێڕ گەڕاندووەتەوە، گروپێک کە لە وتارەکەدا ئاماژەی پێکردووە، پەیوەستن بە بزووتنەوە سیاسییەکانی پشتیوانی هێزەکانی سووریای دیموکراتەوە.
ئێناب بەلەدی بە پشتبەستن بە ژمارەیەک لە دانیشتووانی شارەکە ڕاپۆرتی دا کە ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە لە هەندێک ناوچەی شارەکەدا خاڵی پشکنینیان داناوە و مۆبایلی ڕێبوارانیان پشکنیوە و مامەڵەی نەشیاویان لەگەڵدا کردووە. عەبدولڕەحمان ئەلحەسەن، عەرەبی دانیشتووی گەڕەکی غوەیران، هەروەها ڕەخنەی لەوە گرت کە بە دەستێوەردانی ناتەواوی هێزە ئەمنییەکانی حکومەت بۆ ڕێگریکردن لەو کارانە و گەڕاندنەوەی ڕێکوپێکی وەسفی کرد.
ئەم دوو گێڕانەوەیە ئەوە دەردەخەن کە بۆچوونی جیاواز هەیە لەسەر سەرچاوەی گرژییەکانی حەسەکە و ئەدای هێزە ناوخۆییەکان و ڕۆڵی ئامێری ئەمنی حکومەتی ناوەندی. بۆ ئەوەی دۆخەکە وردتر هەڵسەنگێندرێت، پێویستە بە شێوەیەکی سەربەخۆ لەم ئیدیعایانە بکۆڵرێتەوە و ڕۆڵی ئەکتەرە جیاوازەکان ڕوون بکرێتەوە.
پێش ڕووخانی ڕژێمی بەشار ئەسەد لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٤، حەسەکە یەکێک بوو لە ناوەندە سەرەکییەکانی ئیدارەی خۆسەری باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا. هەروەها هێزەکانی سوریای دیموکرات هێزی سەربازی سەرەکی ئەم پێکهاتەیە بوون و لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش بە سەرۆکایەتی ئەمریکا لە نێوان ساڵانی 2014 بۆ 2019 هاوکار بوون.
دوای ئەوەی هێزەکانی حکومەتی دیمەشق لە مانگی یەکی ساڵی 2026 لە ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی فورات پێشڕەوییان کرد، هەردوولا لە 29ی ڕێبەندان گەیشتنە ڕێککەوتن بۆ یەکخستنی پێکهاتەکانی ئیدارەی خۆسەر و هێزەکانی سوریای دیموکرات لە دامەزراوەکانی حکومەتی ناوەندیدا. بەگوێرەی ئەو زانیارییانەی لە وتارەکەی ئەسپایردا بڵاوکراونەتەوە، لە چوارچێوەی ئەم ڕێککەوتنەدا، هەیکەلی ئیدارەی خۆسەر هەڵوەشایەوە و هێزەکانی سوریای دیموکرات لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ بە فەرمی کۆتاییان بە چالاکییە سەربەخۆکانیان هێنا.
سەرەڕای ئەم پێشهاتانە، مەرج نییە هەڵوەشاندنەوەی فەرمی ئەم دامەزراوانە بە مانای کۆتایی هاتنی دەستبەجێی هەموو ئەو پێکهاتە ئیداری و سیاسی و کۆمەڵایەتیانە بێت کە لەم ساڵانەی دواییدا پێکهاتوون. بە گوتەی سپێر، ژمارەیەک دامەزراوەی ناوخۆیی بەردەوامن لە چالاکییەکانیان و بەشێک لە بزووتنەوە سیاسییەکانی پەیوەست بە هێزەکانی سوریای دیموکراتیش ئامادەیی خۆیان پاراستووە.
هاوکات لەگەڵ ئەم پێشهاتانەدا، ڕۆڵی تورکیاش لە هەندێک لەو گێڕانەوەیانەی کە خراوەتەڕوو، لەبەرچاو گیراوە. ئەو سەرچاوە کوردە کە لەلایەن سپایرەوە ئاماژەی پێکراوە، ئیدیعای کردووە کە ژمارەیەک لە نەیارانی پرۆسەی یەکگرتن پەیوەندییان بە تورکیاوە هەیە و ڕەنگە لەژێر کاریگەری ناڕازیبوونی ئەنقەرەدا بن لە هەندێک لە بڕگە و دەرئەنجامەکانی ڕێککەوتنەکە.
پێشهاتەکانی حەسەکە لە کاتێکدا ڕوودەدەن کە ئایندەی پێکهاتە سیاسی و ئیدارییەکانی ناوچە کوردییەکانی سووریا هێشتا پەیوەستە بە چۆنیەتی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی نێوان دیمەشق و هێزەکانی سوریای دیموکرات. هەڵوەشاندنەوەی فەرمی پێکهاتەکانی پێشوو، پێگەی دامەزراوە ناوخۆییەکان، پێگەی هێزە ئەمنییەکان و سنووری بەشداری سیاسی کورد لەو بابەتانەن کە کاریگەرییان لەسەر شێوازی گواستنەوەی دەسەڵاتەکان و ئاستی متمانەی نێوان لایەنەکان هەیە.
لە لایەک حکومەتی ناوەندی سووریا هەوڵ دەدات سەروەری خۆی بەسەر هەموو وڵاتدا درێژ بکاتەوە و دامەزراوە ئیداری و ئەمنییەکان یەکبخات. لە لایەکی دیکەوە بزووتنەوە سیاسییە کوردییەکان دەیانەوێت بەشێک لە دەستکەوتە ئیداری و سیاسییەکانی ساڵانی ڕابردوو بپارێزن و ماف و ئاسایشی کۆمەڵگای کورد لە پێکهاتە نوێیەکەدا زامن بکەن. ناکۆکی لەسەر چۆنیەتی گەیشتن بەو دوو ئامانجە دەتوانێت جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە قورس بکات.
ناڕەزایەتییەکانی حەسەکە هەروەها ئەوە دەردەخەن کە ئایندەی ئیدارەی هەرێم تەنیا بە ڕێککەوتنی سەرکردە کوردەکان و حکومەتی ناوەندی سنووردار نییە. هەروەها نیگەرانی و داواکارییەکانی دانیشتوانی عەرەب، پەیوەندی نێوان پێکهاتە ناوخۆییەکان، کارکردنی هێزە ئەمنییەکان و مامەڵەکردن لەگەڵ سکاڵاکان ڕۆڵیان هەیە لە سەقامگیری ناوچەکەدا. هەر هەڵسەنگاندنێک بۆ دۆخەکە دەبێت ئەم هۆکارانە لەبەرچاو بگرێت، لەگەڵ ڕکابەرییە سیاسی و ئەمنییەکان.
شیکارییەکەی جۆناسان سپێر جەخت لەوە دەکاتەوە کە بەردەوامی ناسەقامگیری دەبێتە هۆی فراوانبوونی کۆنترۆڵی دیمەشق و بەرتەسکبوونەوەی فەزای کورد بۆ خۆبەڕێوەبەری. بەڵام وەدیهاتنی سیناریۆیەکی لەو شێوەیە بەندە بە جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی یەکگرتن و هەڵسوکەوتی ئەکتەرە ناوخۆییەکان و دۆخی ئەمنی و شێوازی کارلێکی حکومەتی ناوەندی لەگەڵ پێکهاتە کورد و عەرەبەکان. لە هەلومەرجی ئێستادا نە ڕۆڵی ڕێکخەرانی ناڕەزایەتییەکان بە تەواوی ڕوونە و نە بە دڵنیاییەوە حوکم بدرێت کە ئایا ئەم ڕووداوانە پەیوەندییان بە پلانێکی ئامانجدارەوە هەیە بۆ کۆتاییهێنان بەو پێکهاتە خۆبەڕێوەبەریانەی کە ماونەتەوە.
Your Comment