ئاژانسی هەواڵی مێهر، گرووپی نێودەوڵەتی: دانانی عەلی ئەلزەیدی وەک سەرۆکوەزیرانی عێراق، ساتێکی سیاسی و چارەنووسسازە کە سنووری گۆڕانی نەریتی حکوومەتی تێدەپەڕێت و لە چوارچێوەیەکی فراوانتردا یارمەتیدەرە بۆ دووبارە داڕشتنەوەی هاوسەنگییە ناوچەییەکان لەسەر بنەمای سەروەری نیشتمانی و هاوکاریی یەکگرتووی ناوچەیی.
سەبتین جبوری، پسپۆڕی باڵای کاروباری عێراق لە وتارێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، ئەم هەنگاوە وەک نیشانەیەک سەیر دەکرێت بۆ ئەوەی عێراق بچێتە قۆناغێکی نوێوە کە هەوڵدەدات خۆی لە فشارە دەرەکییەکان ڕزگار بکات و بابەتە سەپێندراوەکان کە بۆ ماوەی ساڵانێک سەقامگیری حکومەت و کاردانەوەی ئاسایی خۆی بە ڕووداوە ناوچەییەکانی تێکدابوو، وەلاوە بنێت.
سەرکەوتنی ئیرادەی نەتەوەیی و جێگیربوونی بڕیاری سەروەری
سەرهەڵدانی زەیدی بۆ دەسەڵات دەرئەنجامی ڕێککەوتنێکی سیاسییە لە نێوان ئەو هێزانەی کە بەدوای حکومەتێکدا دەگەڕێن کە توانای بەرگەگرتنی فشارە دەرەکییەکانی هەبێت و لە هەمان کاتدا دەستکەوتەکانی لەسەر بنەمای قوربانیدانی جەماوەری و نیشتمانی لە ساڵانی ڕابردوودا بپارێزن.
هەڵبژاردنی زەیدی سازشێکی کاتی نەبوو، بەڵکوو لەسەر ئەو باوەڕە بوو کە دەبێت کەسایەتییەک بێتە سەر دەسەڵات کە لە گرنگی قووڵایی ستراتیژی عێراق تێبگات و کارلێک لەگەڵ ئاسایشی ناوچەکەدا بکات وەک سیستەمێکی بەیەکەوە گرێدراو.
زەیدی لە بازنە سیاسییەکاندا بە کەسایەتییەک ناسراوە کە توانای ئەوەی هەیە ڕێگری بکات لە گەڕانەوەی عێراق بۆ پشتبەستن بە سیاسەتەکانی ڕۆژئاوا. هەروەها پێشینەی سیاسی و پیشەیی ئەو تێڕوانینەی بەهێزتر کردووە کە دیدگایەک لەسەر بنەمای چەسپاندنی سەربەخۆیی نیشتمانی و بەهێزکردنی هاوبەشییە ناوچەییەکان دەگرێتەبەر.
یەکێتییەکی فراوانی ناوچەیی؛ دیدگای حکومەتی نوێ
ئەو ڕێبازە سیاسییەی کە چاوەڕوان دەکرێت حکومەتی زەیدی بیگرێتەبەر، لەسەر بنەمای یەکمایەتی پتەوکردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێیە. ئەم دیدگایە جیۆپۆلیتیکییە ڕاستەوخۆ سەقامگیری عێراق بە سەقامگیری ژینگەی ناوچەکەیەوە دەبەستێتەوە.
دیارترین تایبەتمەندییەکانی ئەم دیدە بریتین لە:
سەقامگیرکردنی هاوکێشەی دەسەڵاتی نیشتمانی: حکومەتی داهاتووی عێراق گرنگییەکی زۆر بەو دامەزراوە ئەمنی و جەماوەرییانە دەدات کە لە قۆناغی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا پێکهێنراون، بە یەکێک لە پایەکانی پاراستنی سەروەری نیشتمانی و ڕێگریکردن لە هەر کاریگەرییەکی ئەمنی یان دەستوەردانێکی دەرەکی لە کاروباری ناوخۆی عێراقدا دەزانێت.
پێکهاتەیەکی ئابووری کە کەمتر پشت بە فشارە دەرەکییەکان دەبەستێت: دیدگای ئابووری حکومەتی زەیدی بەرەو هەمەچەشنکردنی هاوبەشییە بازرگانییەکان و پتەوکردنی ڕێڕەوی ئابووریی ناوچەکە هەنگاو دەنێت، هەروەها چالاککردنی میکانیزمەکانی ئاڵوگۆڕی وزە و هاوکاری ئابووری لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ بۆ کەمکردنەوەی کاریگەریی سزاکان و فشارە ئابوورییە نێودەوڵەتییەکان.
پەسەندکردنی دیپلۆماسییەک لەسەر بنەمای یەکسانی: لە گوتاری سیاسی حکومەتی نوێدا، تایبەتمەندییەکانی ڕێبازێک دەردەکەون کە داوای دووبارە پێناسەکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ زلهێزە بیانییەکان دەکات. ئەمەش بە جەختکردنەوە لە ڕێزگرتن لە سەروەری عێراق و ڕەتکردنەوەی هەر ئامادەبوونێکی سەربازی بیانی لە وڵاتدا وەک سەرچاوەی گرژی و ناسەقامگیری بەدەست دێت.
تەحەدای ناوخۆیی و دەرەکی
سەرەڕای ئەو وروژاندنە سیاسییەی کە دامەزراندنی ئەلزەیدی بۆ عێراق هێناوەتە ئاراوە، قۆناغی داهاتوو بێ تەحەددا نابێت. ئەم تەحەددایانە خراپتر دەبن، بەتایبەتی بەهۆی هێزە ناوخۆییەکانی پەیوەست بە حیساباتی دەرەکی کە ڕەنگە قەیرانی سیاسی یان ئابووری لە ڕێڕەوی حکومەتدا دروست بکەن. بەڵام پشتگیریکردنی ئەلزەیدی لەلایەن هێزە سیاسی و جەماوەرییە کاریگەرەکانەوە، جگە لە پشتیوانی ناوچەیی بۆی، ڕەنگە پەراوێزێکی سەلامەتی بۆ دابین بکات کە یارمەتیدەر بێت بۆ سەقامگیرکردنی پێگەی حکومەت و هەنگاونان بەرەو جێبەجێکردنی بەرنامە سیاسییەکەی.
گەورەترین تەحەددای بەردەم حکومەت ئەوەیە کە بەهێزکردنی دامەزراوەکانی دەوڵەت بە شێوەیەکی سەربەخۆتر و بەهێزکردنی حوکمڕانی نیشتمانی و کردنەوەی ڕێگاکانی گەشەپێدان کە پەیوەندییان بە ژینگەی ناوچەکەوە هەیە نەک بە بارمتەی هاوکێشە نێودەوڵەتییە تەقلیدییەکان.
عێراق لە لێواری قۆناغێکی نوێدایە
بە گشتی دانانی عەلی ئەلزەیدی نیشانەی گۆڕانکارییەکی سیاسی قووڵە لە عێراقدا، کە سەنتەری دووپاتکردنەوەی ئیرادەی نیشتمانی و هەنگاونان بەرەو پڕۆژەیەکی ناوچەیی لەسەر بنەمای هاوکاری و یەکگرتنەوەیە. ئەگەر حکومەتی نوێ بتوانێت ئەم دیدگایە وەربگێڕێتە سەر سیاسەتی کردەیی، ڕەنگە سەرەتای قۆناغێکی جیاواز بێت کە تیایدا عێراق هەوڵی وەرگرتنەوەی پێگەی ناوچەیی خۆی بدات بە هاوتەریب لەگەڵ شوناسە سیاسی و جوگرافی و مێژووییەکەی، دوور لە لۆژیکی ڕێککەوتنە سەپێنراوەکان و ململانێی دەرەکی.
Your Comment