رۆژی قودس ڕۆژی بەرەنگاربوونەوەی چەوساوەکانە بەرامبەر بە ستەمکاران

"قودس جگە لە کلیلێک بۆ کردنەوەی دەرگای خۆڕاگری و وەستانەوە دژی داگیرکاری، دەرفەتێکی گونجاوە بۆ یەکگرتوویی ستەملێکراوانی جیهان."

ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشێ نێودەوڵەتی-  دکتۆر موئمین زەڵمی: جیهان لە ستەم و زوڵم و چەوساندنەوەی هەمەلایەن و فرەبازنەدا دەکوڵێت و تا دێت ژماری قوربانییان زیاتر دەبێت، خەمخۆرانی و دڵسۆزانی مافی مرۆڤیش دەستەوەستانن لە ڕێگریکردن لەم ستەمە فراوانە و بەرگری لە قوربانییان، ئەم وتارە تیشکێکی خێرایە بۆ سەر رەوشی مافی مرۆڤ لە جیهان و خستنەرووی نمونەیەکی گرنگ و کاریگەرە و پێشنیاری رێگاچارەی دەربازییە.

مافی مرۆڤ له جیهاندا

چەمکی مافی مرۆڤ پاش جەنگی دووەمی جیهانی‌و دامەزراندنی نەتەوە یەکگرتووەکان لەساڵی 1945 ەوە هاتە ناو باسوخواسە ئەکادیمی‌و زانستییەکان، مافی مرۆڤ کورت‌و پوخت باوەڕبوونە بەو مافانەی پێویستە لەسەر مرۆڤ هەبن، لەئایین‌و ڕەنگ‌و ڕەگەزو نەژادو نەتەوە‌و جوگرافیاو بارودۆخ‌و ئازادییەکان‌و گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتی‌و باش‌و خراپییەکان‌و تەنانەت ئەو هەڵانەی مرۆڤ لەبوارە جیاوازەکان‌و کایەکانی ژیانیدا ئەنجامیان دەدات، چونکە خودا ئازادی بەخشیوەتە مرۆڤەکان.

ئایینی پیرۆزی ئیسلام لەچەندین دەقدا جەختی لەسەر مافی مرۆڤ‌و ئازادی مرۆڤ‌و کۆتاییهینان بەجیاکارییەکان کردۆتەوە، ئایەتی «یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَأُنْثَی وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرٌ» (حجرات: 13)،‌و فەرمایشتی پێغەمبەر (د.خ) لەمەراسیمی فراوانی حەجی ماڵئاواییدا وردتر ئەو بابەتەی تۆخکردۆتەوە « یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَلَا إِنَّ رَبَّکُمْ وَاحِدٌ وَإِنَّ أَبَاکُمْ وَاحِدٌ ، أَلَا لَا فَضْلَ لِعَرَبِیٍّ عَلَی أَعْجَمِیٍّ وَلَا لِعَجَمِیٍّ عَلَی عَرَبِیٍّ وَلَا لِأَحْمَرَ عَلَی أَسْوَدَ وَلَا أَسْوَدَ عَلَی أَحْمَرَ إِلَّا بِالتَّقْوَی»، هەروەها ئەو سەنەدە ئایینیەش  بۆ هەمیشە دەدرەوشێتەوە کە دەفەرموێ "چۆن مرۆڤەکان دەچەوسێننەوە لەکاتێکدا ئەوان بەئازادی لەدایکبوون".

لە لایەکیتریشەوە یەکێک لەبنەماکانی مافی مرۆڤ پاراستنی کەرامەت‌و شکۆی مرۆڤە، عیزەت‌و کەسایەتی‌و پێگەی بەرزو تەنانەت شەرەفیش دەگرێتەوە‌و مرۆڤ بەهەموو بوونیەوە پێویستە لەسەنتەری رێزو گەورەییەکاندا بمێنێتەوە، بەڵام لەگەڵ باوەڕبوونە زارەکییەکان، لەگەڵ بوونی مادە دەستورییەکان‌و یاساو پرۆژە یاساکانی مافەکانی مرۆڤ‌و بوونی هەزاران سەنتەرو رێکخراوی نێودەوڵەتی‌و جیهانی بۆ مافەکانی مرۆڤ، ئێستا دەبینین رۆژبەرژ توندوتیژی‌و تیرۆرو جەنگ‌و تاوان لەزیادبووندایە، بەشێوەیەک مافە سەرەتاییەکانی مرۆڤ پێشێل‌و پایەماڵ دەکرێن وجارێکیتر پێناسەکردنەوە‌و پێداچوونەوە بەمافی مرۆڤ‌و تێگەشتن‌و کارپێکردنەکانی بووەتە ئەمری واقیع.

بۆچی مرۆڤ هەر قوربانییە؟

لێرەوە پرسیارە گرنگەکان دێنە پێشەوە، ئایا بۆچی بەم هەموو تێگەشتنەوە پرسی مافی مرۆڤ هەر قسەیە‌و ناچێتە جێبەجێکردنەوە؟ بۆچی هەمووان لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی‌و ناوخۆیی‌ وهەرێمی و ناوچەیی مافی مرۆڤ‌و ئازدییەکان پێشێل دەکەن، بۆچی سەخترین جۆری خەمخواردن ئێستا پێشێلکردنی مافی تاکە لەسەرزەویدا، لەشوێنی کارەکەی، لەسەر بیروباوەڕەکەی، لە زێد و شوێنی نیشتەجێبوونی؟

لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دەبینین پرسی مافی مرۆڤ بەنەتەوەکان ڕەوا نابینرێت، مێژوویترین نمونەش ئەو زوڵمە گەورە دەیان ساڵەیەیە کە لە میللەتی ستەمدید و مەزڵومی (فەلەستین) دەکرێت، زلهێزانی جیهان رۆژ دوای رۆژ فەلەستینییەکان لە زێد و وەتەن و نشینگەی خۆیان  دەچەوسێننەوە، مافی ژیانیان پێ ڕەوا نابینن، رژێمی زایۆنی بە هاوکاری زلهێزان تا دێت ئەم وڵاتە زیاتر دەگوشن و کەرامەتی مسوڵمانان و خاوەنە رەسەنەکانی ئەم زێد و ئاوەی تیا دەکوژن و ئاوارە و دەربەدەریان دەکەن و لە تازەترین پیلانیشیاندا جارێکیتر فەلەستین یەکەم رووگەی موسوڵمانان داگیر و دابەش دەکەن، ئەوەی رۆژئاواییەکان دەیکەن خراپترین جۆری مامەڵە لەگەڵ مرۆڤە رۆژهەڵاتییەکاندا، بۆیەش زۆرجار تێگەشتنەکان پێچەوانە دەبنەوە، وەک بڵێی مافی مرۆڤ چەکی زلهێزەکانە بۆ دامرکاندنەوەی میللەتانی ژێردەستە‌و لاواز، ڕەنگە خاڵی گرنگ لەپرسی مافی مرۆڤدا ئەوە بێت بێدەنگییەکان، یان ناپابەندی‌و ناکردارییەکان دەردەخات، ئەوەتا زۆرێک لەو وڵاتانی سەرزەوی مافی مرۆڤ پێشێل دەکەن‌و لەگەڵ بەرژەوەندی خۆیاندا دایدەتاشن‌و تەنانەت ئەو وڵاتانەش خۆیان بەپارێزەری مافی مرۆڤ دەزانن دنەی ناپابەندییەکان دەدەن.

ئەگەر وردتر سەرنجی بارودۆخی مافی مرۆڤ لەسایەی سیاسەت و رامیاری جیهانیدا بدەین دەبینین، ستەمکارییەکان بەرامبەر بە موسوڵمانانی جیهان نەک تەنها کوشتن و بڕین و قەتلوعام و کاولکاری و ئاوارەیی بەڵکو فیکر و فەلسەفە و پەروەردە و زمان و کلتور و رەسەنایەتییەکانیشی گرتۆتەوە و ئێستا لە هەموو کات زیاتر مرۆڤ بە تەنها لە بەرەئەوەی پڕۆ-رۆژئاوایی نیە دەچەوسێنرێتەوە.

داگیرکاری جیهان لە کوێوە بۆ کوێ؟

ئەگەر سەرنج بدەین، دەبینین کە پرۆسەی ئەمریکانیزەیشن یان ماکدۆناڵیزەیشن، نەک هەر سەپاندنی زمان و فەرهەنگ و خواردن و بیرکردنەوەی رۆژژئاواییە بەسەر جیهاندا بەڵکو داگیرکردنی شوناس و ناسنامە و بیرکردنەوە و پەروەردە و تەنانەت ئایینداری مرۆڤیشە، ئەوان هاتن و لە ڕێگەی رێکخراوە تەبشیری و پەروەردەییەکانەوە کتێب و پڕۆگرامە پەروەردەییەکانیان گۆڕی، لە ڕیگای بازرگانی وبزنسەوە ستایڵی ژیانیان گۆڕی، لە ڕێگای گەشتوگوزارەوە شوێنە مێژووییەکان و لە ڕێگای سیاسەتی نێودەوڵەتیشەوە کەلەپور و سەروەت و سامان و شوێنەوار و ژیانی ئێمەشیان دزی، بە شێوەیەک ئێستا نەک تەنها فەلەستین زۆربەی وڵاتانی ئیسلامی داگیرکراون، بۆیەش تاکە ڕێگاچارەی ئەم دەربازبوونە وەستانەوەیەکی جیهانییە کە بە پاڵنەری فیکری و ئایینی و پەروەردەیی بتوانێت ئەم زوڵم و ستەمە جهانییە ڕابگرێت.

لە فەلەستینەوە دەرگایەک دژی ستەمکاری

بەلای زلهێزانی جیهانەوە، داگیرکاری فەلەستین و قودس و هەوڵەکانییان بۆ گۆڕینی دیموگرافیای ئەم وڵاتە، تەنها پرسێکی سیاسی و بازرگانی نیە، بۆیەش کاتێک لە بارودۆخەکە ورد دەبینەوە، دەردەکەوێت کە داگیرکردنی قودس دەرگایەکە کە لێیەوە ستەمکاری و سەپاندنی هەژموونی قورخکاری بەرەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاراستە دەکرێت و میللەتانی جیهانی سیێەم زیاتر و زیاتر لە رەسەنایەنی و شارستانیەتی خۆیان تەرە دەکرێن.

وەستانەوە دژی ئەم داگیرکارییەش لە جیهاندا رەوتی جیاوازی بەخۆیەوە بینیوەو قۆناغی جیاوازی تێپەڕاندووە،  بەلای سەرکردەکانی عێراق و هەرێمی کوردستانەوە وەستانەوە دژی داگیرکاری فەلەستین و قودس بە تەنها داگیرکاری وڵاتێک وشارێک  نەبووە، بەڵکو بێدارییەکی جیهانییە دژی ستەمی جیهانی.

د. بەرهەم ساڵح، سەرۆک کۆماری عیراق لە یەکێک لەدیدارەکانیدا ڕایدەگەیەنێت، "پێویستە شاری قودس و تەواوی شوێنە پیرۆزەکان لە پێشێلکارییەکان بەدووربگرێن، جەختیشی لەسەر پێویستی خستنەگەڕی هەوڵەکان کردەوە بۆ بەدیهێنانی خواست و هیوای گەلی فەلەستین بۆ چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیری و دەستبەرکردنی مافە ڕەواکانی، وڵاتی ئێمە لە پێشەنگی بەرگریکاران بووە لە فەلەستین و پرسی فەلەستین-یشی لە نێوەندە نێودەوڵەتییەکاندا بە یەکەم پرس داناوە"

بەبڕوای م. سەلاحەدین محەمەد بەهادین ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان، "هەر کەمتەرخەمییەک بەرامبەر مزگەوتی ئەقسا کەمتەرخەمییە

بەرامبەر کەعبە"دەشڵێت،  "قودس و مزگەوتی ئەقسا بۆ موسڵمانان و ئومەتی ئیسلامی بە گشتی یەکێکە لە موقەدەساتەکان، موقەدەساتیش شتێک نییە موساوەمەی لەسەر بکرێت یان چاوپۆشی لێبکرێت، ئەم بڕیارەش بڕیارێکی هەڵە و خەتایە بەرامبەر بە ئومەتی ئیسلام و موقەدەساتی موسڵمانان، جگە لەوەش موقەدەساتی مەسیحییەکانیشە، پرسی قودس پرسێکی مێژوویی و موقەدەساتی و مەعنەوییە و تەنازولی لەسەر ناکرێت و کارێکی هەڵەیە"

ئەم داگیرکراییە تا سەر نابێت و ئەمەریکاو جوولەکەش، درەنگ یان زوو لە داگیرکردنی قودس پاشگەز دەبنەوەو، ئەگەر واش نەکەن، ڕۆژ بۆ ڕۆژ ھەرچی زیاتر زیان‌و سەرئێشەو پەشیمانیی دەچننەوە، ئەوەش بە بڕوای م. عەلی باپیر ئەمیری کۆمەڵی ئیسلامیی.

" ئەمریکاو و هەنگاوەکانی بۆ داگیرکاری قودس، ھۆکاری وروژاندنی ھەست و نەستی زۆربەی خەڵکی دنیایە لەدژی ئەمەریکا، کە ئاوا تاکڕەوانەو بەبێ گوێدانە دامەزراوەو نێوەندە نێودەوڵەتییەکان، بڕیاری ھێندە مەترسیدار دەدات". ئەمیری کۆمەڵی ئیسلامی لە یەکێک لە پەیامەکانیدا لەسەر داگیرکاری ئەمریکا و ئیسرائیل لە قودس وفەلەستین وا دەڵێت.

رۆژی قودس؛ بەرخودان و بەرگری

بەرگری لە ستەمدیدەکانی جیهان و وەستانەوە دژی ستەمکارانی جیهانی و بەکرێگیراوەکانیان لە ناوچەکە و جیهان دەبێت ئەرکی هەر مرۆڤێکی ئازادیخواز و شۆڕشگێڕ لە جیهان  بێت لەسەر هەر بیروڕا و مەزهەبێک بێت.

قودس قیبلەی یەکەم و حەرەمی دووەمی موسڵمانەکانی جیهان، نیشتمانی ملیۆنان ئاوارەی موسڵمانی فەڵەستینییە کە ڕەوتی ستەمکاری جیهانی لە لایەن ڕژێمی زایۆنیەوە لە ساڵی ١٩٨٤ لە ژێر دەستی دانیشتووانەکەیەوە دەریهێناوە و لە ئێستادا لە لایەن داگیرکەرانەوە بەڕێوە دەبرێت.

بۆ بەرگری لەو ستەمە گەورەیەش، رۆژی جیهانی قودس کە وا نزیکەی چوار دەیەیە لە ئێرانەوە ڕاگەیانراوە، ئۆپشنێکی کاریگەرە دژی ئەو جیهانگەرییە ستەمکارانەیەی، سەرزەوی داگیرکردووە و ماڵ و موڵکی ڕۆژهەڵاتییەکانی تاڵان کردووە، فیکر و بیرکردنەوە و پەروەردەو زمان و فەرهەنگ و کەلەپوورەکەیانی دزیوە.

"ڕۆژی قودس ڕۆژێک نییە کە بە تەنیا پەیوەندی بە قودسەوە هەبێت. رۆژی قودس ڕۆژی بەرەنگاربوونەوەی چەوساوەکانە بەرامبەر بە ستەمکاران، ڕۆژی بەرەنگاربوونەوەی زلهێزەکانە. ڕۆژی قودس ئەو ڕۆژەیە کە دەبێت هۆشداری ئەوە بە زلهێزەکان بدەین کە چیدی ئیسلام لە ژێر دەسەڵاتی ئێوە و کردەوە نەشیاوەکانی ئێوەدا نییە. رۆژی قودس ڕۆژی ژیانەوەی ئیسلامە. ڕۆژێکە کە دەبێت ئیسلام زیندوو بکرێتەوە ". ئیمام خومەینی دامەزرێنەری رۆژی جیهانی قودس لە یەکەمین ڕاگەیەنراوی ئە ڕۆژەدا ئاوا پێناسەی کرد.

 گەلانی جیهان لەم رۆژەدا، داوای لەناوچوونی زوڵم و بەرەی ستەمکاران دەکەن، لەم ڕۆژەدا تیرۆر و داگیرکاری و ئەشکەنجەی کەسانی بێتاوان لە فەڵەستین ئیدانە دەکەن، و چاوکانیش هەموو لەسەر ئەوەن کە کەی ئەم هەوڵانە ئەنجامێکی دڵخۆشکەرییان لێدەکەوێتەوە و مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی هەناسەیەکی ئارامی دەدات و لە داگیرکاری رزگاری دەبێت.

هەروەک ڕابەڕی شۆرشی ئیسلامی ئێران پێی وایە: "ڕۆژی قودس، رۆژێکە بۆ وتنی راستی بە دەنگی بەرز دژی داگیرکارییەکان، بزوووتنەوەیەکی بێداری و وهۆشداری و وەستانەوە بوو دژی ستەمکارییەکان".

ڕۆژی ۲٨ی کانوونی دووەمی ئەمساڵ له کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمرکا و بنیامین ناتانیاهو سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، رێککەوتننامەی سەدە راگەیەنرا، کە بانگەشەی کۆتایی هێنانی ململانێکانی جیهانی ئیسلامی و جولەکەکانە، بەڵام ئەم ڕێککەوتننامەیە کاردانەوەی توندی لێکەوتەوە، وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە بەیاننامەیەکیدا، رێکەوتنی سەدەی بە "خیانەتی سەدە" ناوبرد، د. محەمەد جواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند: "رێکەوتننامەی سەدە پڕۆژەیەکی خەیاڵییە کە کارکردن لە سەری مایەپوچت دەکات، ئەوە تەنها خەونێکی ناخۆشە بۆ ناوچەکە و جیهان"

هەروەک لە عێراق دا زۆرینەی سەرکردە باڵاکانی وڵات رێککەتننامەکەیان ڕەتکردەوە، عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتی عیراق لەکۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەش لەگەڵ محەمەد ئەشتیە سەرۆک وەزیرانی فەلەستین، رێکەوتنی سەدەیان ڕەتکردەوە و رایگەیاند: "دۆسێی فەلەستین دۆسێی ئێمەشە ‌و پشتیوانی لێدەکەین"، لای خۆشییەوە سەید عەمار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمە رایگەیاند: "قودس هەموو کات دۆسێیەکی مرۆیی و ئیسلامی و عەرەبی دەمێنێتەوە و بابەتێک نییە لە بازاڕدا مامەڵەی پێوە بکرێت". هەروەها یەکێتیی زانایانی ئیسلامیی عیراقیش جەختیکردۆتەوە لەوەی "قودس هەمیشە پایتەختی فەلەستین دەمێنێتەوە".

چارەنووسی گەلانی زوڵملێکراو پێویستە دیاری بکرێت، دەبێت گەلانی زوڵملێکراو خۆیان لە بەرامبەر ڕەوتی ستەمکاری پیشان بدەن، ڕۆژی قودس وێستگەیەکی جیهانییە بۆ وەستانەوا دژی داکیرکاری و ستەمکاری و قرتاندنی هەموو هەوڵێکی گۆڕینی شوناس و ناسنامە و فەرهەنگ و کلتور و کەلەپوری وڵاتانی ڕۆژهەڵات.

لە کۆتاییدا، ڕۆژی قودس جگە لە کلیلێک بۆ کردنەوەی دەرگای خۆڕاگری و وەستانەوە دژی داگیرکاری، دەرفەتێکی گونجاوە بۆ یەکگرتوویی ستەملێکراوانی جیهان تا شکۆ و گەورەیی خۆیان بە ڕەوتی ستەمکاری جیهان پیشان بدەن و بەرگری لە مافەکانی خۆیان بکەن،  ئاراستەی گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە و هەوڵە گوماناوییەکان تا دێ زیاتر دەبن بەڵام هێزی بەرخودان و گیانی بەرگریکاری تا دێت سەوزتر دەبێت.

News Code 32435

نیشانەکان

بۆچوونی ئێوە

You are replying to: .
  • 8 + 8 =