"سەرتان لێ ئەسێوێ، ئەزانم"؛ لە نوێخوازییەوە بۆ نوێترخوازی

کتێبی "سەرتان لێ ئەسێوێ، ئەزانم" بەرگی یەکەمی دیوانە شێعری شاعیری نوێترخوازی ناسراوەی کورد، "ساڵح سووزەنی"یە کە لە سەر ئەرکی "مامۆستا قوباد جەلی زادە" لە لایەن ناوەندی بڵاوکردنەوە و چاپخانه‌ی پیره‌مێرد لە شاری سلێمانی ئاراستە کراوە.

ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی فەرهەنگی: کتێبی "سەرتان لێ ئەسێوێ، ئەزانم" بەرگی یەکەمی دیوانە شێعری شاعیری نوێترخوازی ناسراوەی کورد، ساڵح سووزەنی دێتە ئەژمار لە ٦ کۆمەڵە شێعری "درۆ موقەددەسەکان"، "بە ژمارەی تەلەفۆنەکانی عالەم"، "شێعرەسات"، "حەبێکی هەنگوینی دائەنێی مەترسە ...!"، "وەهمەکانی ئەشق و تابۆکانی دەمامک" و "بە عینجە و فیجەوە ... چ شار" پێک هاتووە، کە دەتوانێ لە خۆیدا نمانەیەک لە ڕەوتی شێعری شاعیر و هاوکات گوتارە شێعرییەکانی، ئەدەبی نوێخوازی کوردی بۆ نوێترخوازی بێت.

ساڵح سووزەنی یەکێکە لەو دەنگە دەوڵەمەند و فرەڕەهەندانەی شێعری نوێی کوردی کە بەردەوام لە دوای شۆڕشی گەلانی ئێران و کرانەوەی سروە (وەک تاقە گۆڤاری ئەدەبی ئه‌وسای کوردستانی ئێران)، شان بە شانی هەموو دەنگە نوێخواز و نوێترخوازەکان بووە و ئەو ڕەوتە لە شێعری ئیماژیستیی "پەپوولە"ی ناو گۆڤاری سروەوە دەست پێ دەکات و پاش ئەزموونی شێعری لە کۆشێعرگەلی "دیاری"‌ و "سه‌مفۆنیا" و "هەزار دیوانی کەڵەگەت لە پرسەدا"، دەگاتە ئەزموون و تاقیکاریی فۆڕمی شێعری و ڕەوتی داکار (وەک به‌ره‌یه‌کی ناوه‌ند له‌ نێوان شێعری به‌ره‌ی به‌ره‌نگاری و بەرەی جیاواز) و بەرەی چوار و ئێستاش کە دەنگ‌‌هەڵبڕی شێعری نوێترخواز و لە دامەزرێنەرانی شێعری فەراسپی لە فارسییە. هەر بۆیە "سەرتان لێ ئەسێوێ، ئەزانم" بڕیارە پێکهاتەیەکی ڕەنگاڵە بێت لە ئەزموونی چوار دەیەی شێعری ئەو شاعیرە.

سووزەنی لە پێشەکی ئەم کتێبەیدا پاش لێکدانەوەی سێ لایەنی نوێخوازی واتە نوێخوازی زانیاری، نوێخوازی شۆڕشگێرانە و نوێخوازی هونەری دەنووسێ: به‌ باوه‌ڕی من داهێنه‌ر به‌ر له‌ هه‌موو شتێ نوێترخوازه‌ و به‌ چاوی ڕه‌خنه‌وه‌ ده‌ڕوانێته‌ ده‌وروبه‌ر و دیارده‌کانی و به‌رده‌وام له‌پرسیار کردن و به‌ره‌نگاری و دژایه‌تیدایه ... به ‌کورتی که‌سی داهێنه‌ر نوێترخوازی به‌رده‌وامه‌ له‌ هه‌موو پانتاکانی ژیانی ئینسانیدا ... .

ناوبراو بە بێ ئەوەی نوێخوازی ببه‌ستێ به‌ ناوی که‌سێکی تایبه‌ته‌وه‌، کەڵک له‌ وشه‌ی (به‌رده‌وام) وەردەگرێ و دەشنووسێ: نوێخوازی به‌شێکی سه‌قامگیربووه له‌ ده‌روونی هه‌موو مرۆڤدا (به‌ تاک و کۆمانه‌وه‌) ئوستووره‌کان وه‌ک نەستی جه‌ماوه‌ریمان و میژوو و فه‌لسه‌فه‌ وه‌ک به‌شی به‌ئاگا و هونه‌ر لە نواندنی خه‌ون و فانتازیا و ئاواته‌کانی مروڤ تا گەمە و کارکرد و ئەوپەڕی وانوێنراویی زمان، به‌ هاسانی ئه‌و ڕاستییه‌ی سه‌ره‌وه‌ ده‌سه‌لمێنن، به‌ڵام جیاوازی تاکی داهێنه‌ر و جه‌ماوه‌ر ڕه‌نگه‌ له‌وه‌دابێ که‌ داهێنه‌ران له‌ ڕێگه‌ی نواندنی ئه‌و ده‌روونیاته‌وه‌ بە زمان خۆشیان ئاشکرا ده‌که‌ن و دێنه‌ ململانێی ڕاسته‌وخۆوه‌.

بە گوێرەی سووزەنی لەو پێشەکییەدا مه‌به‌ستی ئەدەب و ڕه‌خنه‌ی نوێ حوکمدانی بایه‌خ‌یانه‌ به‌ سه‌ر ده‌قدا نییه‌ و نایهه‌وێ وه‌ک قازیی به‌ پێی یاسا و ڕێسای کۆن، سه‌رکه‌وتوویی و ناسه‌رکه‌وتوویی بەسەر ده‌قێکی ئه‌ده‌بیدا بسەپێنێ یان ڕه‌فزی بکاته‌وه‌. نوێخوازانیش کاتێ هه‌وڵ بۆ تازه‌تر کردنه‌وه‌ی ده‌قه‌کان و خوێندنه‌وه‌کانیان له‌سه‌ر ده‌قی ئه‌مرۆژیانه‌ یان کلاسیکی ئه‌ده‌ن مه‌به‌ستیان ئه‌وه‌ نییه‌ بڵێن شێعری پێشوو ناسه‌رکه‌وتوو بووه‌ و تێکسته‌کانی خۆیان سه‌رکه‌وتووتره‌.

نوێترخوازی وەک شاعیر دەڵێ زێا‌تر له‌ ڕووبه‌ڕی زمانی شێعریدا دەرکەوتووە، ئەویش بەو پێیەی هه‌وڵی نواندنی چه‌ندده‌نگی له‌ ده‌قه‌کانیاندا به‌رجه‌سته‌تره‌، زۆرجار بۆ ده‌رچوون له‌زمانی بنێشته‌خۆشه،‌ وشه‌کان و سینتاکسی باو ده‌شکێنن و وشه‌گه‌لێکی نوێتر ده‌خولقێنن، به ‌وشه‌گه‌لی زمانی شار(سه‌رده‌م) شێعر ده‌ڵین، نائاگای تاک و کۆ له‌ ڕێگه‌ی تەکنیک‌گه‌لی وه‌ک سێڵاوی هۆش و گەمە و کارکردی زمان و گۆرانی و شکاندنی هێڵی کاتی و... دێننه‌ ئارا‌، له ‌کڵاو ڕۆژنه‌ی ته‌سکه‌وه‌ له ‌جیهان و ده‌وروبه‌ر ناڕوانن و لە رێگەی بەکارهێنانی "پارۆدی" و "ئایرۆنی" و پێرفورمانس و.... لە دژی دیکتاتۆریەتی زمانی باو دوەستن.

سووزەنی هەوڵی شێعری خۆی و شاعیرانی دیکەی نوێترخواز نەک بە مانای خۆ بە سەرتر و شاعیرتر زانین لە شاعیرانی وەک نالی و شێرکۆ، به‌ڵکوو وەک "به‌ سه‌رشان ئه‌وانه‌وه‌ کەڵەگەت‌تر نواندن" وەسف دەکا و دەڵێ: له‌ مێژه‌ بواره‌ زانستی و کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌لسه‌فی و ئایدۆلۆژی و هونه‌رییه‌کان هه‌رکامه‌یان له‌وی دیکه‌ به‌هێزتر هه‌وڵی سه‌ربه‌خۆیی ده‌ده‌ن، هه‌رچه‌ند دیالێکتیکیسته‌کان ئه‌وه‌یان لا مه‌حاڵه‌ و له‌ ڕاستیشدا ئه‌و جیابوونه‌وانه‌ هیچ‌کات ناگاته‌ سه‌دله‌سه‌د، به‌ڵام هه‌وڵه‌کان به‌رده‌وامه ‌و به‌ کرده‌وه‌ش ده‌بینرێن و هونه‌ریش له‌و یاسایه‌ به‌ده‌ر نییه‌ و زێدەتر خۆی به‌ره‌و ستاتیکیا و خه‌ون و فانتازیا و گەمەزمانییەکانی دی ده‌کێشێ و که‌سێش ناتوانێ به‌ری پێ‌بگریت ته‌‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ده‌یان جار له‌ شاره‌ ئارمانی و یۆتۆپیاکان وه‌ده‌ر نرێ...

News Code 30490

نیشانەکان

بۆچوونی ئێوە

You are replying to: .
  • 8 + 9 =