دواهەناسەی داعش لە سنووری عێراق؛ کۆنتڕۆڵ کردنەوەی رێگەکان ڕۆژڤە

لە ئێستادا گرینگترین پرسێک کە هێزەکانی عێراقی تەرکیزیان لە سەریەتی، دابین کردنی ئاسایشی ناوچەگەلی سنووریی ئازاد کراوە بە تایبەت ناوچەگەلی سەر سنووری هاوبەش لە گەڵ سووریایە.

ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی – ڕامین حسێن ئابادیان: هێزەکانی سوپای عێراق لە ساڵی ٢٠١٧ پاش نزیکەی ٣ ساڵ شەڕ لە دژی تیرۆریستانی تەکفیری داعش لە ئەنجامدا توانیان تیرۆریستانی سەر بەو گرووپە تێکبشکێنن و بە سەر تەواو ناوچەگەلی بندەستی داعشدا زاڵ بن. ئەو دەسکەوتە مەزنە لە سای لە خۆبۆردوویی گەلی عێراق و پاڵپشتیی هاوپەیمانانی ئەو وڵاتە لە ئاستی ناوچەییدا مسۆگەر بوو.

پاش پاککردنەوەی ناوچە ستراتژییە جۆراوجۆرەکانی عێراق لە بندەستی گرووپگەلی تیرۆریستی تەکفیری، دەوڵەت و هێزەکانی ئاسایشی ئەو وڵاتە پێداگرن لە جێگرکردنی ئاسایش و سەقامگیری لە ناوچەگەلی سنووریدا. "عادڵ عەبدولمەهدی" سەرۆک وەزیرانی عێراق بە باشی تێگەیشت کە جموجۆڵی تیرۆریستانی داعشی لە سنوورەکانی عێراق دەتوانێ بۆ جارێکی دیکە ببێتە هۆی ناسەقامگیریی ئاسایشی ئەو وڵاتە.

ڕاست بەو هۆیەیە کە هێزە عێراقییەکان ماوەیەکە زنجیرە ئۆپەراسیۆنگەلی جۆراوجۆری بۆ کۆتایی هێنان بە جموجۆڵ و چالاکیی تیرۆریستانی داعشی لە ناوچە سنوورییەکان بە تایبەت لە سنوورە هاوبەشەکان لە گەڵ سووریا دەست پێکردووە. ئێستاش ئۆپەراسیۆنگەلی هێزە عێراقییەکان بۆ ڕیشەکێش کردنی پاشماوەی تیرۆریستانی تەکفیری لە ناوچە سنوورییەکان درێژەی هەیە.

ئەوە بەو مانایە کە کاربەدەستانی عێراقی بە باشی ئاگاداری گرینگیی پرسی "ئاسایشی سنووری"ن و بۆ وەدی هێنانی ئەو پرسە تەواو ئیمکانات و هێزەکانی خۆیان ڕێکخستووە، بۆ ئەوەی نەکا جارێکی ‌تر عێراق ببێتە شوێنی ڕمبازێنی تیرۆریستانی تەکفیریی داعش. ئەو هەنگاوە هوشیارانە و زیرەکانە لە کاتێکدا ئەنجام دەدرێت کە لە لایەن هێزە بیانییەکانی وەک ئەمریکا شایەدی جموجۆڵی گومان لێکراو لە سنوورەکانی عێراقین.

بەڵام گرینگترین پرسێک کە هێزە عێراقییەکان تەرکیزیان لە سەریەتی، دابین کردنی ئاسایشی "رێگەگەلی پەیوەندی"ی نێوان ناوچە ئازادکراوەکان لە سنوورەکانی عێراقە. هێزەکانی ئاسایش و دەزگاگەلی هەواڵگریی عێراقی بە باشی دەزانن کە ئاوەڵا هێشتنەوەی دەستی پاشماوە تەکفیرییەکان بۆ هاتوچۆی نهێنی لە رێگەگەلی پەیوەندیی نێوان ناوچە ئازاد کراوەکان دەتوانێ ببێتە هۆی دزەکردنی بەربڵاویان لەو ناوچانەدا.

هەر لەو ڕووەوە دەزگاگەلی ئاسایش و هەواڵگریی عێراق پێداگرن لە داخستنی رێگەگەلی پەیوەندیی نێوان ناوچە ئازاد کراوەکان و هەوڵ دەدەن تا لەو رێگەوە پێش بە دزە کردنەوەی دووبارەی تیرۆریستان بۆ ناو خاکی عێراق بگرن. دەزگای هەواڵگریی عێراق کە بەرپرسایەتی پێوشوین گرتنی جموجۆڵی پاشماوەی تەکفیرییەکانی لە ئەستۆیە، ڕۆڵێکی گرینگ لەو پڕۆسە ئەمنییەدا دەگێڕێت.

بەرپرسانی عێراق بە باشی دەزانن کە جموجۆڵی تەکفیرییەکان لە ناوچە سنوورییەکان دەتوانێ چەق بخاتە بەردەم ڕەوتی دیموکراسی لەو وڵاتە؛ بە تایبەت لە ئێستادا کە هەنگاوی باش بۆ کامڵ‌کردنی ڕەوتی دیموکراسی و کابینەی عێراق بە بەهرە وەرگرتن لە خزمەتی کەسانی لێهاتوو و شیاو دەستی پێکردووە.

ئەگەرچی هەندێک لە میدیا ناوچەییەکان هەوڵ دەدەن وەک "بەربەستی سیاسی" لە کەمایەسییەکانی ناو کابینەی عێراق ناو ببەن، بەلام دانوستانە ئیجابی و سازێنەرەکانی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە گەڵ حزب و ڕەوتە سیاسییەکان بە تایبەت کۆتلە مەزنەکانی پەرلەمانی، هەوڵەکان بۆ سەپاندنی بەربەستی سیاسی لە عێراق شکستی هێناوە و بۆتە هۆی ئەوەی ڕای گشتی فریوی پاشاگەردانییەکانی لەوبارەیە نەخۆن.

درێژەی دانوستانە سیاسییەکانی نێوان کۆتلەکانی پەرلەمانیی "چاکسازی" و "بەنا" ئەو ڕاستییە دەسەلمێنن کە کامڵ‌کبوونی کابینەی عێراق بە زوویی ئەنجام دەدرێت. تەنانەت هەندێک ماڵپەڕی هەواڵی عێراقیش لە "ڕێککەوتنی نزیکە کۆتایی" نێوان کۆتلە مەزنەکانی پەرلەمانی لە سەر ناوی بەربژێرانی وزارەتخانەکانی بەرگری و ناوخۆ هەواڵیان داوە؛ پرسێک کە بە مانای کامڵ‌بوونی بەم زووانەی کابینەی عێراقە.

لەمناوە، هەندێک باڵی دەرەکی و لە سەرووی هەموویانەوە ویلایەتە یەکگرتووەکان هەوڵ دەدات کە وێرای کاریگەری دانان لە سەر کەسایەتییە عێراقییەکان لە ناو حزب، گرووپ و ڕەوتە جۆراوجۆرەکان، هانیان بدەن بۆ داواکاریی ویستە کەسێنییەکانیان لە بواری ڕەوتی کامڵ‌بوونی کابینە، بە چەشنێک کە ئەوان بەرژەوەندیی حزبی و کەسێنی بە سەر بەرژەوەندیی نیشتمانیدا زاڵ بکەن و هەنگاو بنێنە ناو پاشاگەردانییەک؛ پیلانی ئەمریکی کە پێناچێت بە ئامانجی خۆی بگات و بتوانێ چەق بخاتە بەردەم ڕەوتی دیموکراسی لە عێراق.

لە لایەکی دیکەوە دەکرێت دانیشتنی پەرلەمانیی وڵاتانی دراوسێی عێراق کە ماوەیەک لەوە پێش بە میوانداریی بەغدا بەڕێوە چوو، وەک سەرکەوتنێک لە بواری سیاسی و ئەمنیی ناوخۆی ئەو وڵاتە وێنا بکرێت. هەر لەو پەیوەندییەدا، پێشتر "سەید عەمار حەکیم" رێبەری ڕەوتی حیکمەی نیشتمانی بە ئاماژە بەو دانیشتنە جەختی لە گرینگیی بەڕێوەچوونی ئەو دانیشتنە بە پێێ ڕوانگەی هاوبەشی وڵاتان هەمبەر بە پرسە جۆراوجۆرەکان کرد.

بەڕێوەچوونی ئەو دانیشتنە لە فەزایەکی سیاسی و ئەمنیی ئارام نیشاندەری ئەوەیە کە هێزە عێراقییەکان بە باشی ئەرکەکانیان لە شەڕی دژ بە پاشماوەی تەکفیرییەکانه لە ناوچەگەلی سنووری ڕاپەراندووە؛ چونکە ئەگەر ئەوە نەبا دەبوو ئەورۆ شایەدی ئۆپەراسیۆنە تیرۆریستییەکان لە لایەن تەکفیرییەکان لە میانەی بەرێووەچوونی ئەو دانیشتنە دەبووین. لەو ڕووەوە دەکرێ دانیشتنی پەرلەمانیی وڵاتانی دراوسێی عێراق بە سەرکەوتنی ئەمنیش بزانین.

ئەو دانیشتنە هەروەها دەسکەوتێکی دیکەشی بوو کە تۆکمەبوونی پەیوەندییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران و بەغدایە؛ پرسێک کە هەڵبەت ئەمریکییەکان و هاوپەیمانانی لە ناوچەدا حەزی پێ ناکەن. ئەو دەسکەوتە لە دوای دانیشتنی پەرلەمانیی وڵاتانی دراوسێی عێراق بایەخێکی ئەوتۆتری بە خۆوە بینی و بووە هۆی ئاخ هەڵکێشانی زیاتری تەکفیری و پاڵپشتانی ناوچەیی و نێودەوڵەتیان لە سەرنەکەوتنی هەڵمەتە تیرۆریستییەکانیان لە دژی دانیشتنەکە. کەواتە بێ شک درێژەی هوشیاریی هێزە عێراقییەکان و دەزگاگەلی هەواڵگریی عێراق لە ناوچە سنوورییەکان دەتوانێ دەسکەوتگەلێکی زیاتریشی بۆ ئەو وڵاتە تەنانەت لە بواری سیاسەتی دەرەکیدا بە دواوە بێت.

شایانی باسە کە هۆشیاریی هێزە ئەمنییەکانی عێراق لە ناوچەگەلی سنووری جگە لە کاریگەری دانان لە سەر ڕەوتی سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە، کاریگەرییەکی گرینگی دیکەشی دەبێت و ئەویش باشتر بوونی ڕەوتی خزمەتگەیاندن بە خەڵکی لە قۆناغی پاش داعشە؛ پرسێک کە ئایەتوڵڵا سیستانی مەرجەعی باڵای شیعەی عێراقیش جەختی لێ کردووە.

بە گشتی پێدەچێت کە پاشماوەی تیرۆریستانی تەکفیری لە ناوچە سنوورییەکانی عێراق و بە تایبەت لە سنوورە هاوبەشەکان لە گەڵ سووریا دوا هەناسەی خۆیان هەڵدەکێشن و دەزگاگەلی ئەمنی و هەواڵگریی عێراق چیتر رێگە نادەن خاکی ئەو وڵاتە ببێتە شوێنی ڕمبازێنی تیرۆریستانی تەکفیری. ئەو هەنگاوەی عێراق، پیلانی پاڵپشتانی ناوچەیی و نێودەوڵەتیی تەکفیرییەکانیش پووچەڵ دەکاتەوە.

News Code 26227

نیشانەکان

بۆچوونی ئێوە

You are replying to: .
  • 4 + 14 =