بەغدا و هەولێر گرنگی بە سزاکانی سەر ئێران نادەن/ هیچ سەربازێکی ئەمریکی نەهاتووەتە هەرێم

نوێنەری هەرێمی کوردستان لە تاران بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە بەغدا و هەولێر بەهایەک بە سزاکانی دژی ئێران نادەن، دۆخی ئامادەبوونی سەربازانی ئەمریکیی لە بەغدا تاوتوێ کرد.

ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی- سومەیە خومارباقی: سەفەری ئەم دواییەی وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ عێراق بە یاوەری وەفدێکی ئابووری و سیاسی، گەمارۆگەلی دژە ئێرانی ئەمریکا و ئامادەبوونی سەربازانی ئەمریکی لەو وڵاتە و سەفەری شیمانەیی بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆماری عێراق بە ئەمریکا بەشێکن لەو پرس و بابەتانەی کە لە وتووێژ لە گەڵ نازم دەباغ نوێنەری هەرێمی کوردستان لە تاران خرایە بەرباس کە لە خوارەوە دەیخوێننەوە: 

* بە گوێرەی هەواڵەکان ٣ حزبی پارتی، یەکێتی و بزووتنەوەی گۆڕان سەبارەت بە پۆستە گرینگەکانی هەرێم ڕێککەوتوون. ئاوەها کە بڕیارە نێچیرڤان بارزانی ببێتە سەرۆکی هەرێم، مەسروور بارزانی ببێتە سەرۆک وەزیران و بێگەرد تاڵەبانی-یش ببێتە سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان. ئایا ئێوە ئەم هەواڵە پشت‌ڕاست دەکەنەوە؟ ئایا هەست ناکەن لەم دابەشکارییەدا پشکی پارتی لە پێکهاتەی سیاسیی هەرێمی کوردستان زیاترە؟

ـ تا ئێستا یەکێتی نیشتمانی، پارتی و گۆڕان بەردەوامن لە دانوستانەکانیان و پارتی وەک پێشنیار نێچیرڤان بارزانی و مسروور بارزانیی بۆ پۆستەکانی سەرۆکایەتی هەرێم و سەرۆک وەزیران کاندید کردووە.

یەکێتی تا ئێستای لە سەر بێت لەوبارەیەوە بڕیاری نەداوە و دوو بەربژێری بۆ وەرگرتنی پۆست هەیە کە بریتین لە بێگەرد تاڵەبانی و دوکتۆر ڕێواس فایەق. بەڵام هەمووی ئەوانە پێشنیارن و هێشتا ڕێککەوتنی کۆتایی نەکراوە و ئێمە چاوەروانی دانیشتنی پەرلەمان و ڕێککەوتنە سیاسییەکانین.

دانوستانەکان لە ماوەی ئەم حەوتەیەشدا درێژەی دەبێت و لە ئەگەری ڕێککەوتن، دانیشتنی پەرلەمان بەڕێوە دەچێت. سەبارەت بە پێگەی سیاسیی پارتی-یش دەبێ بڵێم کە ئەو پێگەیە دەرئەنجامی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانە کە ئەو حزبە زۆرترین دەنگی تێدا مسۆگەر کردووە.

بەڵام بەوەشەوە لایەنەکان دەبێ بۆ دیاری کردنی ئیدارە و سیاسەتی ستراتژیکیی هەرێم دەبێ بە ڕێککەوتن بگەن. ڕاستە سەرۆکایەتی هەرێم و سەرۆک وەزیرانی هەرێم دراوەتە پارتی، بەڵام دەبێ ئەو ڕێککەوتنەش مسۆگەر بێت کە پۆستە دەوڵەتییەکان دەبێ بە پێی پشک و پێگەی حزبەکان لە پەرلەمان دابەش بکرێت. ئەگەرچی ئەو حزبانە هێشتا خەریکی دانوستانن و بڕیاری کۆتایی نەدراوە.

* گرینگترین تەورەکانی سەفەری دوکتۆر زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ هەرێمی کوردستان چ بوون و باس لە چی کرا؟

ـ سەفەری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ عێراق سەفەرێکی گرینگ بوو هەم بۆ بەغدا و هەمیش بۆ هەرێم. پرسی ئاسایش و هاوئاهەنگی و دانوستان سەبارەت بە دۆخی ئێستا و پرسەکانی دیکەی وەک گەمارۆکانی ئەمریکا لە دژی ئێران گرینگترین تەورەکانی ئەو دیدارە بوون و جەخت لەوەش کرا کە پەیوەندییەکانی تاران لە گەڵ بەغدا و هەرێمی کوردستان بەردەوام بێت و تۆکمەتر بکرێت. هەروەها سەبارەت بە هاوکارییە پێویستەکان و پاراستنی دۆخی ئێستا لە نێوان دوو وڵاتدا هەندێک ڕێککەوتن ئەنجام درا.

لە چوارچێوەی دەستووری عێراق، هەرێمی کوردستانی پابەندی هاوکارییە پێویستەکان و پاراستنی دۆخی ئێستا بۆ درێژەی چالاکییەکانە و هەر لەو پەیوەندییەدا تا ئێستا هەواڵێکی تایبەتی بڵاو نەبۆتەوە کە بڵێم چالاکییە ئابوورییەکان یان هاوکارییە پێویستەکانی نێوان ئێران و عێراق ڕووی لە دابەزینی ناوە، بەڵکوو هاوکارییەکان بەردەوامن.

* بە گوێرەی هەواڵەکان ئەمریکا بەشێک لە سەربازانی خۆی لە سووریاوە بۆ عێراق و بە تایبەت هەرێمی کوردستان گواستووەتەوە. ئایا ئەم هەواڵە پشت‌ڕاست دەکەنەوە؟

ـ نا، من زۆر ئاگاداری ئەو باسانە نیم و تەنیا هەواڵێکی کە من لەوبارەیەوە هەمە ئەوەیە کە ئەو سەربازانەی ئەمریکا کە لە بنکەی سەربازیی کی وان (K۱)ی کەرکووک دا جێگر بوونە، هەمان هێزێکن کە کاتی خۆی بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش هاتوونەتە عێراق و سەربازانی نوێی ئەمریکی هەنگاویان نەناوەتە عێراق. لە کاتێکدا میدیاکان باس لەوە دەکەن کە هێزەکانی ئەمریکی لە دوای کشانەوە لە سووریا، ناردراونەتە بنکەی کی وان (K۱)ی کەرکووک.

لێرەدا من ناتوانم چوونی هێزی ئەمریکی پشت‌ڕاست بکەمەوە، بەلام منیش وەک ئێوە ئەو هەواڵانەم بیستووە. وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان ئەو هەواڵەی بە تەواوەتی ڕەت کردۆتەوە و ڕایگەیاندووە کە هیچ سەربازێکی نوێی ئەمریکی هەنگاوی نەناوەتە خاکی هەرێمی کوردستان.

ئەوی لێرەدا گرینگە ئەوەیە کە هەر جۆرە ئامادەبوونی هیزێکی ئەمریکی لە عێراقدا دەبێ لە چوارچێوەی ڕێککەوتنە ستراتژییەکانی نێوان عێراق و ئەمریکا بێت و هەرێمی کوردستانیش بەدەر نییە لەو ڕێککەوتننانە.

* هەواڵێک سەبارەت بە چێ کردنی بنکەی ئەمریکی لە شەقلاوەی هەرێمی کوردستان بڵاو بۆتەوە. ئایا هەرێم مۆڵەتی بە ئەمریکا داوە کە لەو بنکەیە و بنکەکانی دیکەی هەرێمەوە بۆ هێرش کردنە سەر ئێران کەڵک ببات؟

ـ من پێداگرم لەوەی کە هیچ بنکەیەکی نوێی ئەمریکی لە خاکی هەرێمدا چێ نەکراوە و هەمان بنکە پێشووەکانن کە بۆ شەڕی دژ بە داعش کراونەتەوە و ئاوەها بنکەیەک بوونی نییە. هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی پاراستنی یەکگرتوویی عێراق ناتوانێ یەک لایەنە بۆ ئامادەبوونی هێزی دەرەکی لە خاکی خۆیدا بڕیار بدات و ئەوەش پەیوەستە بە چوارچێوەی ڕێککەوتنەکان لە گەڵ بەغدادا.

بەغدا و هەرێم ڕێگە نادەن لە خاکی وڵاتەکەیانەوە هێرش بکرێتە سەر ئێران. جگە لە بنکەی کی وان، هیچ بنکەیەکی دیکەی ئەمریکی لە ناوچەدا نییە و ئەوی دیکە یان بنکەی عێراقین یان هی پێشمەرگەن و لە شەقلاوەشدا ئەمریکا هیچ بنکەیەکی نییە.

بە گشتی ئێستا لە پەرلەمانی عێراقدا پڕۆژەیاسایەک خراوەتە ڕوو کە تێیدا داوا کراوە کە هێزە بیانییەکان لە عێراق بچنە دەرێ و ئەمە هەرێمی کوردستانیش دەگرێتەوە. ئەوەی کە ئایا لە پەرلەماندا دەنگ بەو پڕۆژە یاسایە دەدرێت یان نا، من ئاگاداری نیم و تەنیا ئەوەندە دەڵێم کە لە ئێستادا ڕێککەوتنی سیاسی لە عێراقدا زۆر دژوار بووە. بەرژەوەندیی حزبی و ئینتیمای گرووپگەلی سیاسی و نەبوونی هاوڕیزی و یەکگرتوویی نیشتمانی پێشگرە لە گەیشتن بە ڕێککەوتنی سیاسی.

* ئێوە لە وتووێژێکدا وتبووتان کە هەرێمی کوردستان و بەغدا بۆ پێڕەوکردنی گەمارۆکانی ئەمریکا لە دژی ئێران لە ژێر گوشاردان. بەغدا و هەولێر چ ڕێکارگەلێک بۆ دەوردانەوەی گەمارۆکان و پاراستنی پەیوەندیی بازرگانی و ئابووری لە گەڵ ئێران ڕەچاو دەکەن؟

ـ هەرێم و بەغدا لە بەباتی هاوڕێی لە گەڵ گەمارۆکانی ئەمریکا لە دژی ئێران، گوشاری زۆریان لە سەرە. سەفەری وەزیری دەرەوە و خزێنەداریی ئەمریکا بۆ عێراق و دیداریان لە گەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتە بەو مانایە کە ئەمریکا پێوشوێنی جێبەجێ کرانی سیاسەتەکانی لە دژی ئێرانە. بەڵام هەرێم و بەغدا تا ئیستا بەهایان بەو گەمارۆیانە نەداوە و خود ئەمریکاش دوو جار بۆ ماوەی سێ مانگ عێراقی لە هاوڕێی کردنی ئەو گەمارۆیانە بەری کردووە.

رێکار و ئەزموونەکانی ڕابردوو لە ئێستاشدا بۆ دەوردانەوەی گەمارۆگەلی دژە ئێرانی ئەنجام دەدرێن. چونکە ئێمە نابینە هاوبەشی دوژمنایەتی لە گەڵ ئێران و هەر کارێکمان لە دەست بێت بۆ خۆبورادن لە ڕەوتی گەمارۆکانی ئێران دەگرینە بەر و لەوبارەیەوە بە ڕێککەوتن لە گەڵ بەغدا هەوڵ دەدەین.

عێراق تا ئێستا پێداگرە لە درێژەدانی بە هاوکاری لە گەڵ ئێران و بەشدارنەبوونی لە گەمارۆکانی دژی ئێران. بەڵام وردەکاریی ئەو میکانیزمانە و رێکارەکان ڕوون نین. ئێمە جوگرافیایەکی هاوبەشمان لە گەڵ ئێراندا هەیە و ناتوانین ئەوە بگۆڕین. ئێران بەردەوام لە دۆخە سەخڵەتەکان لە پشتی گەلی عێراقدا بووە و ئێمە ناتوانین چاپۆشی لەو پاڵپشتیانە بکەین. هەر بۆیە لام وایە بەغدا پێداگرە لە پاراستنی پەیوەندییە بازرگانی و ئابوورییەکانی لە گەڵ ئێران.

* "عامر فایز" ئەندامی کۆمیسیۆنی پەیوەندییە دەرەکییەکانی پەرلەمانی عێراق لە ئەگەری سەفەری بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتە بۆ ئەمریکا لە پێناو بەری کردنی عێراق لە گەمارۆگەلی دژی ئێران هەواڵی داوە، ئایا ئەم هەواڵە ڕاستە؟

ـ بەڵێ من ئەو هەواڵە پشت‌ڕاست دەکەمەوە و کاتێک بەڕێز بەرهەم ساڵح بوونە سەرۆک کۆماری عێراق، ئەمریکییەکان داواین لێ کرد کە سەردانی واشنتۆن بکات و ئەو سەفەرە لە ساڵێ نوێی زایینی‌ (٢٠١٩)دا ئەنجام دەرێت و ئامانج لە سەفەرەکە پاراستنی بەرژەوەندییەکانی گەلی عێراقە و پاراستنی پەیوەندی بازرگانی لە گەڵ ئێران بەشێکە لە بەرژەوەندییەکانی گەلی عێراق.

News Code 24499

نیشانەکان

بۆچوونی ئێوە

You are replying to: .
  • 2 + 1 =