ئه‌ده‌بیاتی کوردی لاسایی که‌ره‌وه‌ی ئه‌ده‌بیاتی فارسی نییه‌

مامۆستایه‌کی به‌شی ئه‌ده‌بیاتی کوردی زانکۆ کوردستان ده‌ڵێت: ئه‌ده‌بیاتی کوردی و فارسی له‌ ژنتیک و پنجی خۆیاندا جیاوازن و به‌ هیچ له‌ونێک ناتوانین بڵێین که‌ ‌ئه‌ده‌بیاتی کوردی لاسایی که‌ره‌وه‌ی ئه‌ده‌بیاتی فارسییه‌.

به‌ ڕاپۆرتی هه‌واڵنێری مێهر، دوکتۆر نه‌جمه‌دین جه‌باری مامۆستای به‌شی وێژه‌ و ئه‌ده‌بی کوردی له‌ زانکۆ کوردستان له‌ کۆبوونه‌وه‌ی "ئه‌ده‌بی کوردی، ڕه‌خنه‌ و وه‌رگێران" له‌ په‌راوێزی پیشانگای نیوده‌وڵه‌تی کتێبی کوردستان، وتی: ئه‌ده‌بی کوردی و فارسی هه‌ر کام  کۆمه‌ڵێک تایبه‌تمه‌ندی سه‌ربه‌خۆیان هه‌یه‌ و وا نییه‌ که‌ بڵێین ئه‌ده‌بی کوردی به‌ جۆرێک شوێن که‌وتوو یان لاسایی که‌ره‌وه‌ی ئه‌ده‌بی فارسیه‌.

وتیشی: هه‌ندێ که‌س ده‌ڵێن ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ ئه‌ده‌بی فارسیدا هه‌یه‌ له‌ ئه‌ده‌بی کوردیشدا هه‌مبه‌ره‌که‌ی هۆنراوه‌ته‌وه‌ به‌ تایبه‌ت له‌ شعێردا و بۆ وێنه‌ فارس نیزامی گه‌نجه‌وی هه‌یه‌ ئێمه‌ له‌ ئه‌ده‌بی کوردیدا خانا پاشای قوبادیمان هه‌یه‌. فارس حافزی هه‌یه‌ له‌ به‌رانبه‌ردا ئه‌ده‌بی کوردی نالی هه‌یه‌ و..... زۆر هه‌ڵسه‌نگاندنی دیکه‌ش که‌ به‌ڕای من سته‌مێکی گه‌وره‌یه‌ له‌ ئه‌ده‌بیات و وێژه‌ی کوردی.

جه‌باری وتی: "ژماره‌یه‌ک له‌ توێژه‌ران ده‌یانه‌وێت ئه‌ده‌بی کوردی وه‌ک لاسایی کردنه‌وه‌یه‌ک له‌ ئه‌ده‌بی فارسی نیشان بده‌ن له‌ حاڵێکدا که‌ کۆمه‌ڵێک تایبه‌تمه‌ندی له‌ ئه‌ده‌بی فارسی و کوردی ده‌ریده‌خات که‌ ئه‌م دوو ئه‌ده‌بیاته‌ هه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ت و له‌ ژنتیکدا له‌ یه‌کتر جیان."

 زیادیشی کرد: "هه‌رچه‌ند کارتێکه‌ری و کاریگه‌ریی دانان له‌ سه‌ر یه‌کتر دانان له‌ ئه‌ده‌بیاتی هه‌موو نه‌ته‌وه‌کان هه‌یه‌ ، مه‌گین ئاراگۆن له‌ سه‌عدی کاریگه‌ریی نه‌برد مه‌گه‌ر گۆته‌ له‌ حافز که‌ڵکی نه‌برد. ئه‌مه‌ ئاسایی. به‌ڵام تراژێدی کاتێکه‌ که‌ ئێمه‌ بڵێین کورد هه‌ستی به‌ که‌مایه‌سی ئه‌کرد و بۆ ئه‌وه‌ی که‌مایه‌سیه‌که‌ داپۆشێت. به‌ لاسایی کردنه‌وه‌ی گه‌وره‌ شاعیران و ئه‌دیبه‌کانی ناو ئه‌ده‌بی فارسی ئه‌میش هۆنراوه‌ی دانا. ئه‌مه‌ ڕوانینێکی سووکه‌ به‌ نیسبه‌ت ئه‌ده‌بی کوردی و جه‌نایه‌تێکه‌ له‌ حه‌قی ئه‌م ئه‌ده‌به‌دا‌."

ئه‌م مامۆستایه‌ی ئه‌زانکۆ وتی: "تایبه‌مه‌ندیه‌کی دیکه‌ که‌ ئه‌ده‌بی فارسی و کوردی له‌ یه‌کتر جیاده‌کاته‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌ده‌بی فارسی که‌ سه‌ره‌تا له‌ بیاوانه‌کانی خوراسانه‌وه‌ سه‌ریهه‌ڵدا، ئه‌ده‌بیاتێکی ته‌واو موحافه‌زه‌کارانه‌یه‌ و زۆر بابه‌ته‌کان به‌ تیل نیشان(ئیهام) تێدا باس ده‌کرێن به ‌تایبه‌تی له‌ ده‌ربڕینی عه‌شقی مه‌جازیدا."

وتیشی: ئه‌گه‌ر باش بروانینه‌ شێعرێکی مه‌وله‌وی که‌ له‌باره‌ی دڵداره‌که‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت: "بر سر رشک نام او نام رخ قمر برم" یان "وه‌حشی بافقی "شاعێرێکی تری ناسراوه‌ له‌ ئه‌ده‌بیاتی فارسی بۆ باس کردن له‌ عه‌شقی مه‌جای خۆی ده‌ڵیت: "ترسا بچه‌ای که‌ از می و جامش خبرم نیست/ خواهم برمش نام  ولی آن جگرم نیست" ده‌زانین که‌ ئه‌ده‌بیاتێکی موحافه‌زه‌کارانه‌یه‌.که‌چی له‌ ئه‌ده‌بیاتی کوردیدا ئاشکرایی و سه‌راحه‌ت زیاتر دیاره‌ بۆ وێنه‌ مامۆستا نالی له‌ دیوانه‌که‌یدا ۱۲ جار ناوی حه‌بیبه‌ دێنیت.یان مه‌ستووره‌ خانمی ئه‌رده‌ڵان زۆر به‌ ئاسانی و  ڕاشکاوانه‌ ناوی خه‌سره‌وخانی والی ده‌بات.

به‌ وته‌ی جه‌باری یه‌کێتر له‌و تایبه‌تمه‌ندیه‌ جیاوازانه‌ باسی عێرفانه‌. عێرفان له‌ ناو ئه‌ده‌بی فارسیدا له‌گه‌ڵ ئه‌ده‌بی کوردی جیاوازه‌. تا ئێستا فارسه‌کان عێرفان ئه‌که‌نه‌ دوو مه‌کته‌ب، یان مه‌کته‌بی عێراقی یان مه‌کته‌بی خوراسانی که‌چی به‌ ڕای من جێگای مه‌کته‌بی عێرفانی زاگرۆس چۆڵ و شاراوه‌یه‌. چونکوو ئه‌وه‌ی ئێمه‌ له‌ عێرفانی زاگرۆسدا ده‌یبینین نه‌ له‌ عێرفانی خوراسان ده‌چێت نه‌ له‌ عێرفانی عێراق ده‌چێت.

ڕاشیگه‌یاند: عێرفانی خوراسان سوکر هێنه‌ره‌ و مه‌ست و هه‌روه‌ها زۆر تێکه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ سیاسه‌ت بۆ وێنه‌ له‌ کاتی هێرشی موغوله‌کاندا مه‌وله‌وی ۶۰ هه‌زار دێڕ شێعری وتووه به‌ڵام نیو دێڕی تایبه‌ت نه‌داوه‌ به‌و کوشت و بڕه‌ی موغوله‌کان کردیان‌، به‌ڵم که‌ دێته‌ زاگرۆس عێرفان لای ئێمه‌ تا ئه‌و راده‌ تێکه‌ڵ ده‌بێت که‌ حاکمان دژی خه‌ڵک نه‌بن. له‌ کوردستاندا که‌سانی وه‌ک شێخ سه‌عید پیران، شێخ مه‌حموو نه‌مر یان مه‌لا مسته‌فا بارزانی هه‌موویان خانه‌قایی بوون به‌ڵام دژی سیاسه‌تمه‌دارانی زاڵم وه‌ستان.

له‌ کۆتاییشدا به‌ ئاماژه‌ به‌ زۆر بوونی مه‌عشووقی موزه‌ککه‌ر له‌ ئه‌ده‌بی فارسی و نه‌بوونی له‌ ئه‌ده‌بی کوردی وتی: هه‌ندێ جار عێرفان له‌ ناو ئه‌ده‌بی فارسیدا زۆر زۆر توندڕه‌وانه‌یه‌. له‌ ئه‌ده‌بی فارسیدا مه‌عشووقی مه‌جازی و حه‌قیقی که‌ خۆیان جودایان کردووه‌ته‌وه‌ و یه‌کیان مرۆڤه‌ و ئه‌ویتریان خوادی تاقانه‌ به‌دژبه‌ری یه‌کتر سه‌یر ده‌کرێن له‌ حاڵێکدا که‌ له‌ ئه‌ده‌بی کوریدا هیچی وانییه‌ و ئه‌م دوو عه‌شقه‌ دژی یه‌کتر نین .

وێنه‌شی به‌ شێعری مه‌لای جزیری هێنایه‌وه‌ که‌ یه‌کێک له‌ عارفانی خانه‌قایی بووه‌ و زۆر به‌ ڕوونی یادی عه‌شقی مه‌جازی خۆی ده‌کات. ئه‌مه‌ش له‌ شێعری "سه‌باحه‌ن خه‌یری خانێمن" ئاشکرایه‌. یان مه‌وله‌وی تاوه‌گوێزی که‌ یه‌کێکه‌ له‌ سێ کوچکه‌ی عێرفان و ته‌سه‌وفه‌ له‌ کوردستان، به‌ ئاسانی باسی عه‌نبه‌ر خاتوونی مه‌عشووق و خێزانی ده‌کات.

جه‌باری جه‌ختی کرد: ئه‌مه‌ش ته‌نیا ڕوون کردنه‌وه‌ی تایبه‌تمه‌ندییه‌کانه‌ نه‌ک بایه‌خ دان و یه‌کێک به‌ باشتر زانین و یه‌ک به‌ خراپ.

News Code 22379

نیشانەکان

بۆچوونی ئێوە

You are replying to: .
  • 2 + 0 =