21 May 2018 - 09:05
٣ سناریۆی شیمانەیی بۆ پێکهێنانی دەوڵەتی نوێی عێراق

لە گەڵ ڕاگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانیی ٢٠١٨ی عێراق لە لایەن کۆمیساریای باڵای ئەو وڵاتە، ڕەوتی هاوپەیمانیگەری لە نێوان گرووپە سەرکەوتووەکان بۆ ناساندنی سەرۆک وەزیران و پێکهێنانی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق چۆتە قۆناغێکی نوێوە.

ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی – فەرزاد فەرهادی: خبرگزاری مهر، گروه بین الملل- فرزاد فرهادی: کۆمیساریای باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراقی ڕاگەیاند. بەو پێیە ژمارەی کورسیی هاوپەیمانەکان لە بەغدا بریتییە لە؛  هاوپەیمانی سائێرۆن ۱۷ کورسی، فەتح ۹ کورسی، دەوڵەتی یاسا ۹ کورسی، وەتەنیە ۸ کورسی، نەسر ۸ کورسی، ڕەوتی حیکمەی نیشتمانی ۴ کورسی، قەرارولعێراقی ۴ کورسی، تەحالفی بەغدا ۴ کورسی و حزبگەلی تەمەدون، تەحالفی مەدەنی، حزبی مەدەنی، بزووتنەوەی ئیرادە و هاوپەیمانی کەفائات هەرکام یەک کورسی-یان مسۆگەر کردووە.

ئەندامانی ناو هاوپەیمانی سائێرۆن بریتین لە؛ ماجدە تەمیمی، ڕائێد فەهمی، عەباس عەلیوی کازم، جەواد عەبدولکازم محەمەد عەباس، عەلا سەباح هاشم شەلش، جەواد حەمدان کازم، سەباح حەسەن محەمەد، سەباح جلووب فالح، حەسەن کەریم مەتشەر، سەعد مایع ساڵح، سەتار جەبار عەبدوڵڵا، ئەمجەد هاشم سامر، ڕەعد حسێن غالی، ئەنعام مەزید، ئازاد حەمید، مەناهل جەلیل و شیما عەلی حسێن.

ئەندامانی ناو هاوپەیمانی فەتح بریتین لە؛ هادی عامری، وەجیه عەباس، حەسەن سالم، نەعیم عەبدوڵڵا، ئەحمەد جاسم سابر، ئەحمەد عەلی حسێن جواد، محەمەد سالم عەبدولحسێن، ئێکتێفا مەزهەر، ئیمان ڕەشید حەمید.

ئەندامانی ناو هاوپەیمانی وەتەنیە بریتین لە؛ ئەیاد عەلاوی، زیاد تارق عەبدوڵڵا، کازم عەتیە، غاندی محەمەد، کەریم یووسف حەسەن، حەسەن خەزیر عەباس، عایشێ مەساری، زەیتوون دەلیمی.

ئەندامانی ناو لیستی دەوڵەتی یاسا بریتین لە؛ نووری مالیکی، محەمەد شیاع، ئەحمەد سەلیم عەبدولڕەحمان، هەشام عەبدولمەلەک، عەتوان حەسەن سامر، عەلی جەبار، عالیه نەسیف ، عەمار حسێن، لەیلی مەهدی.

ئەندامانی ناو لیستی ڕەوتی حیکمە بریتین لە؛ عەبدولحسێن عەبتان، جاسم مووحان، عەلی جەبیر لازم و ئینسجام غەراوی.

ئەندامانی ناو هاوپەیمانی قەرار بریتین لە؛ تەلال زوبعی، ئەحمەد مەساری، زافر عانی، وەحدە جەمیلی.

هاوپەیمانی تەمەدون بریتیە لە؛ فایق شێخ عەلی.

لە پارێزگای کەربەلا؛ فەتح ۳ کورسی (حسێن محەمەد یەساری، حامد عەباس، لەیلی فەلیح)، سائێرۆن ۳ کورسی (نەبیل حەمزە، دەریاز محەمەد، عەلی مەسعوودی، فاتمە عەباس مووسەوی)، نەسر ۲ کورسی (مەنال حەمید مووسەوی، حازم مەجید خالیدی)، دەوڵەتی یاسا ۲ کورسی (یاسر عەبد سەخیل، حسێن ئەحمەد هادی) و ڕەوتی حیکمەی نیشتمانی یک کورسی (حەسەن محەمەد مەسعوودی).

لە پارێزگای دهۆک؛ پارتی دیموکراتی کوردستان ۱۰ کورسی و یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان یک کورسی.

لە پارێزگای موسەنا؛ سائێرۆن ۲ کورسی، فەتح ۲ کورسی، ڕەوتی حیکمەی نیشتمانی، نەسر و دەوڵەتی یاسا هەر کام یک کورسی.

لە پارێزگای هەولێر؛ پارتی ۸، یەکێتی نیشتمانی ۲ کورسی، بەرەی نوێ ۲ کورسی، هاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و برایەتی، گۆڕان و کۆمەڵی ئیسلامی-ش هەرکام یەک کورسی.

لە پارێزگای زیقار؛ سائێرۆن ۶ کورسی، فەتح ۵ کورسی، دەوڵەتی یاسا ۳ کورسی، نەسر ۳ و حیکمەی نیشتمانی ۲ کورسی.

لە پارێزگای بابل؛ فەتح ۴ کورسی، سائێرۆن ۴ کورسی، نەسر ۳ کورسی، حیکمەی نیشتمانی ۳ کورسی، دەوڵەتی یاسا ۲ و کەفائات یک کورسی.

لە پارێزگای واست؛ سائێرۆن ۳ کورسی، حیکمەی نیشتمانی ۲ کورسی، فەتح ۲ کورسی، نەسر ۲ کورسی، دەوڵەتی یاسا و کەفائات و کوردەکانی فەیلی-یش هەر کام یەک کورسی و نوێنەری فەیلییەکان مازن عەبدولمەنعەم بووە.

لە پارێزگای سەلاحەدین؛ قەڵای جەماهیر ۳ کورسی، فەتح ۲ کورسی، وەتەنیە ۲ کورسی، نەسر ۲ کورسی، قەرار ۲ کورسی و هاوپەیمانی سەلاحەدین شوناسی مەیە ۲ کورسی-یان مسۆگەر کردووە و نوێنەرانی ئەو پارێزگایە بریتین لە؛ ئەحمەد جبووری، قەتیبە جبووری، مەنار عەبدولموتەلیب، مەهدی تەقی، محەمەد کەریم، موسەنا عەبدولسەمەد، جاسم جەباره، عەمار یووسف، ئاسو ڕشاد، مەقدام محەمەد، خالیده ئیبراهیم و عەلی سەجری.

لە پارێزگای سلێمانی؛ یەکێتی نیشتمانی ۸ کورسی، گۆڕان ۴ کورسی، بەرەی نوێ ۲ کورسی و کۆمەڵی ئیسلامی، پارتی، هاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و برایەتی و یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان هەر کام یەک کورسی.

لە پارێزگای بەسرە؛ فەتح کورسی، سائێرۆن ۵ کورسی، نەسر ۵ کورسی، دەوڵەتی یاسا ۴ کورسی، حیکمەی نیشتمانی ۲ کورسی، ڕەجاڵی عێراق، ئیرادە و وەتەنیە هەر کام یەک کورسی.

لە پارێزگای نەینەوا؛ نەسر ۷ کورسی، پارتی دیموکراتی کوردستان ۶ کورسی، وەتەنیە ۴ کورسی، نەینەوا شوناسی مەیە ۳ کورسی، فەتح ۳ کورسی، قەرار ۳ کورسی، جەماهیری وەتەنیە ۲ کورسی و یەکێتی نیشتمانی، تەمەدون، بزووتنەوەی بابلیوون و رێگەی دیموکراسی و شەبکەکان هەر کام یەک کورسی.

نەسر؛ خالید عوبەیدی، مەنسوور مەرعید، عەبدولڕەحیم، نواف باشا، خەلیل محەمەد سەعید، بێسمە بەسیم و مەنی حسێن.

پارتی دیموکراتی کوردستان؛ فارس سدیق، شیروان شیروان، تەعمە حەمادی، بەشار حەمید، ئیخلاس سەباح خەزر و خالید خەلیل.

وەتەنیە؛ فەلاح حەسەن زیدان، لەتیف وەرشان، نایف مەکیف و ئینتسار جبووری.

نەینەوا شوناسی مەیە؛ سابت محەمەد سەعید، محەمەد ئێقباڵ و مەحاسن حەمدون.

فەتح؛ موختار مەحموود، حەنین قدوو و لیال محەمەد.

قەرارولعێراقی: ئوسامه نەجیفی، ئەحمەد مەدلوول و هودا حاروڵڵا.

جەماهیر: حەسەن عەلۆ و محەمەد فەرمان.

رێگەی دیموکراسی: مەیزێر حەمادی و حسێن حەسەن.

تەمەدون: ئەحمەد عەبدوڵڵا محەمەد.

شەبەکەکان:  قەسا عەباس.

مەسیحییەکان: ئەسوان کەلدانی.

ئێزدییەکان: سائێب خدر.

لە پارێزگای دیوانیە؛ فەتح ۳ کورسی، سائێرۆن ۳ کورسی، نەسر ۲ کورسی، دەوڵەتی یاسا، ڕەوتی حیکمە و بزووتنەوەی ئیرادە هەر کام یەک کورسی.

لە پارێزگای دیالە؛ فەتح ۳ کورسی، قەرارولعێراقی ۳ کورسی، هاوپەیمانی وەتەنیە ۳ کورسی، سائێرۆن ۲ کورسی، نەسر، حیکمەی نیشتمانی و یەکێتی نیشتمانی هەر کام یەک کورسی.

لە پارێزگای نەجەف؛ سائێرۆن ۴ کورسی، فەتح ۳ کورسی، نەسر ۳ کورسی، حیکمەی نیشتمانی و دەوڵەتی یاسا هەر کام یەک کورسی.

لە پارێزگای میسان؛ سائێرۆن ۵ کورسی، فەتح ۲ کورسی، حیکمەی نیشتمانی، نەسر و دەوڵەتی یاسا هەر کام یەک کورسی.

لە پارێزگای ئەنبار؛ ئەنبار شوناسی مەیە ۶ کورسی، وەتەنیە ۳ کورسی، قەرارولعێراقی، عابروون و نەسر-یش هەرکام ۲ کورسی.

لە پارێزگای کەرکووک؛ یەکێتی نیشتمانی ۶ کورسی، هاوپەیمانی عەرەبی و بەرەی تورکمان هەر کام ۳ کورسی.

بە گوێرەی ڕاگەیاندنی دوائەنجامی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانیی عێراق، هاوپەیمانی سائێرۆن بە سەرۆکایەتی موقتەدا سەدر بە مسۆگەر کردنی ٥٤ کورسی براوەی یەکەمی ئەو هەڵبژاردنانە بووە و هاوپەیمانی فەتح بە سەرۆکایەتی هادی عامری بە مسۆگەر کردنی ٤٧ کورسی و هاوپەیمانی نەسر بە سەرۆکایەتی حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی ئێستای عێراق بە ٤٢ کورسییەوە بە نۆرە براوەی دووهەم و سێهەمی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانیی عێراق بوون.

کورسیی کەمینەی مەسیحی؛ ئەسوان سالم سادق ساوا لە بزووتنەوەی بابلیوون لە نەینەوا، بورهانئەدین ئیسحاق ئیبراهیم ئیلیاس لە بزووتنەوەی بابلیوون لە بەغدا، ڕەیحان حەنا ئەیووب شەکرو ئەندامی ئەنجومەنی جەماوەری کەلدانی – سەریانی – ئاشووری لە کەرکووک، عەمائۆئیل خوشابە یووخەنا بوداخ لە هاوپەیمانی ڕافەدین لە دهۆک، هوشیار قەردەداغ بیلدا پێترۆس لە هاوپەیمانی کەلدانی هەولێر.

کورسی ئێزدییەکان؛ سائێب خدر نایف فارس لە حزبی پیرۆزی ئێزدییەکان لە نەینەوا.

کورسیی شەبەک؛ قەسی عەباس محەمەد حسێن سەربەخۆ لە نەینوا، لەمیا شاوی فێنجان مەهنا سەربەخۆ لە بەغدا.

کورسی فیلی؛ مازن عەبدولمەعنەم جومعە ڕەجەب لە پارێزگای واست.

پاش راگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردنەکان پرسی پێکهێنانی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆک وەزیرانی عێراق بۆ چوار ساڵی داهاتوو دێتە ئاراوە. لەمناوە ناوی کەسانێکی وەک حەیدەر عەبادی (سەرۆک وەزیرانی ئێستای عێراق)، نووری مالیکی (سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق)، محەمەد شیاع سوودانی (وەزیری پیشەسازیی ئێستا)، تارق نەجم لە حزبی دەعوە و عەبدولحسێن عەبتان لە ڕەوتی حیکمە خراوەتە ڕوو.

لە لایەکی دیکەوە، گۆڤاری فاریەن پالیسی لە ڕاپۆرتێکدا ڕوانیویەتییە پێگە و کەسایەتیی ١٠ بەربژێری شیمانەیی بۆ پۆستی سەرۆکی کۆماریی عێراق کە بە گوێرەی ئەو گۆڤارە بریتین لە:

ـ حەیدەر عەبادی، کە ئەگەرچی هاوپەیمانییەکەی پلەی سێهەمی هەڵبژاردنەکانی ١٢ی مەی بە دەست هێناوە، بەڵام بەوەشەوە لە سەرووی تەواو بەربژێرەکانە. ناوبراو لە بنەماڵەیەکی ناسراوەی عێراقییە و ٦٦ ساڵ تەمەنیەتی و ئەندازیاری کارەبا و دەرچووی زانکۆکانی بەریتانیایە. عەبادی لە ساڵی ٢٠١٤ەوە سەرۆک وەزیرانی عێراقە و لەو کاتەوە هەمبەر بە دراوسێکانی عێراق سیاسەتی نیازپاکانەی گرتۆتە بەر.

ـ عەلی دوای، ٥٣ ساڵە کە لە ٢٠٠٩وە پارێزگاری میسان لە باشووری عێراقە. بە وتەی ڕاگەیاندنەکان ناوبراو بەربژێری موقتەدا سەدر بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانە و بەو پێیە خاوەن پاڵپشتیی لیستی یەکەمی براوەی هەڵبژاردنەکانی عێراقە. دوای کەسایەتییەکی خەڵک خۆشەویست و ڕوونی هەیە و لە کاتێکدا کە زۆربەی سیاسەتوانانی عێراقی بە ئۆتۆمبیلی تایبەتی هاتوچۆ دەکەن، ئەو بە ناو شەقامەکانی شاری عەمارەی ناوەندی پارێزگای میسان-دا پیاسە دەکا و لە پەنای کرێکارانی ئەو شارە عارەق دەڕێژێت.

ـ هادی عامری، ٦٣ ساڵە و سەرۆکی هاوپەیمانیی فەتح کە لیستەکەی لە هەڵبژاردنەکانی ١٢ی مەیدا، دووهەمی هێناوەتەوە. ناوبراو لە فەرماندەیی شەڕەوە هەنگاوی ناوەتە جیهانی سیاسەتەوە و پاشان دووبارە ڕووی لە فەرماندەیی شەڕ کردووە و لە هەڵبژاردنەکانیشدا گەڕاوەتەوە بۆ باوەشی سیاسەت. کارناسان لە سەر ئەو بڕوایەن کە ئەو دەرفەتی سەرۆک وەزیرانی بۆ ڕەخساوە، بەڵام حەز دەکات لە پەراوێزدا بێت و یەکێکی لە پیاوانی خۆی بۆ ئەو پۆستە بناسێنێت.

ـ عەلی عەبدولئەمیر عەلاوی، ٧٠ ساڵە و دەرچووی زانکۆی هارڤارد و دانیشتووی بەغدا و بەربژێری بلیمەتانی نزیک لە رۆژئاوایە.

ـ نووری مالیکی، لە رێبەرانی حزبی دەعوە و سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٦ تا ٢٠١٤ کە لە سەردەمی دەسەڵاتدارێتی ئەو لە بابەتی ئاسایشی گشتی و چێکردنی ژێرخانەکان هەنگاوی زۆر باش لە عێراقدا هەڵگیرا.

ـ ساڵح حەسناوی، ٥٨ ساڵە و وەزیری پێشووی تەندروستی عێراقە. ناوبراو یەکێکە لە تێکنۆکراتەکانی لە دایکبووی کەربەلا و هەروەها یەکێکە لە بەربژێرانی شیمانەیی ڕەوتی سەدر.

ـ عادڵ عەبدولمەهدی، ٧٦ ساڵە وەزیری پێشووی نەوت و ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق، ناوبراو لە لایەن ئێران و ئەمریکاوە پاڵپشتی لێ دەکرێت.

ـ ئەیاد عەلاوی، ٧٤ ساڵە کە لیستەکەی ٢٢ کورسی واتە زۆر کەمتر لە هەڵبژاردنەکانی پێشووی بە دەست هێناوە.

ـ تارق نەجم، ٧٢ ساڵە و لە دایکبووی پارێزگای زیقار و لە بەربژێرانی حزبی دەعوەیە. ناوبراو سەرۆکی نووسینگەی مالیکی بووە و ناوی بۆ جێنشینیی مالیکی لە ساڵی ٢٠١٤ خراوەتە ڕوو.

ـ زیا ئەسەدی، ٤٩ ساڵە لە پارێزگای بەسرە و سەر بە ڕەوتی سەدر کە تەواو بە سەر زمانی ئینگلیزیدا شارەزایە. ناوبراو لە هەڵبژاردنەکاندا ڕۆڵی پردێکی دەگێڕا لە نێوان چینی هەژار لە ڕەوتی سەدر و میدیاکان.

لە هەمانکاتدا میدیاکان ئاماژەیان ناوی کەسانێکی وەک خەمیس خەبجەر، بەرهەم ساڵح، فوئاد مەعسووم بۆ پۆستی سەرۆک کۆماریی عێراق کردووە.

بۆ پۆستی سەرۆکایەتی پەرلەمانیش هەندێک لە ڕێککەوتنگەلێک لە نێوان کوردەکان و سوننەکان سەبارەت بە ئاڵوگۆڕکرانی ئەو پۆستە لە گەڵ پۆستی سەرۆک کۆماری لە نێوان کوردەکان و سوننەکانی عێراقی هەواڵیان داوە.

بەڵام سەبارەت بە شێوەکانی هاوپەیمانێتی، میدیاکان لە سەر ئەو بڕوایەن کە فەتح و دەوڵەتی یاسا بۆ پێکهێنانی هاوپەیمانییەکی یەکە هەوڵ دەدەن و پێدەچێت کە نەسریش پەیوەستی ئەو هاوپەیمانییە بێت.

"العربی الجدید" لە یادداشتێکدا ڕایگەیاند: "لە سەدا ٦٥ی نوێنەرانی خولی نوێ لە کەسایەتیگەلی نوێ پێکهاتوون بە تایبەت سائێرۆن بە سەرۆکایەتی موقتەدا سەدر کە رێبەری ڕەوتی سەدرە، رێگەی بە نوێنەران و وەزیرانی پێشووی ئەو ڕەوتە نەداوە کە لەم هەڵبژاردنەدا بەربژێر ببنەوە. هەروەها لە کەسایەتییە نوێیەکان کە هەنگاوی ناوەتە پەرلەمان، ڕائید فەهمی ئەمینداری گشتیی حزبی کۆمۆنیستی عێراقە کە دەنگۆی بەربژێربوونی بۆ پۆستێکی باڵا لە ئارادایە".

هێمن هەورامی ڕاوێژکاری میدیایی مەسعوود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان-یش لە بوونی سێ سناریۆ لە بوارەدا هەواڵی داوە.

کەناڵی سکای نیووز لە ڕاپۆرتێکدا باسی لە ٣ سناریۆ بۆ شێوەکانی هاوپەیمانێتیی گرووپگەلی عێراقی و ناساندنی سەرۆک وەزیرانی داهاتوو و پێکهێنانی ئەنجومەنی وەزیران کردووە کە بە گوێرەی خوارەوەیە:

١- هاوپەیمانیی سائێرۆن، ڕەوتی حیکمە، نەسر، وەتەنیە و قەرارولعێراقی: ئەو هاوپەیمانییە کەمایەسیی هەیە، چونکە ئەو گرووپگەلە پێویستیان بە ڕێژەی زێڕین واتە لە نیوە بۆ سەری کورسییەکان هەیە و هەر بۆیە سائێرۆن دەبێ ڕوو لە پارتی دیموکراتی کوردستان به سەرۆکایەتی مەسعوود بارزانی بنێت که ۲۵ کورسیی مسۆگەر کردووە و ئەگەر کوردەکان مەرجی قورس دابنێن، پێکهاتنی ئەو هاوپەیمانییە بەرەوڕووی کێشە و گرفت دەبێت.

٢- هاوپەیمانیی فەتح، دەوڵەتی یاسا و یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە ناگاتە ٩١ کورسی، هەر بۆیە شانسی پێکهێنانی دەوڵەت و ناساندنی سەرۆک وەزیران-یان نییە.

٣- هاوپەیمانی نیشتمانی چالاک بێت و سائێرۆن لە گەڵ فەتح، ڕەوتی حیکمە و نەسر کۆ بێتەوە و هاوپەیمانی مالیکی بۆ ڕازی کردنی ڕەوتی سەدر وەلاوە بنرێت و ئەو گریمانەیەکە کە زۆر دژوار و نامومکین نییە و ڕێی بۆ هەیە.

بە گشتی هێشتا ڕەوتی هاوپەیمانێتی بە ئەنجامی دیاری خۆی نەگەیشتووە و پێدەچێت کە دانوستانەکانی ئەمجار بۆ پێکهێنانی ئەنجومەنی نوێی وەزیران زۆر ئاڵۆزتر لە ڕابردوو بێت. بە بڕوای چاودێرانی کاروباری عێراق، دانوستانەکان مومکینە تا چەند حەوتە و ڕەنگە تا چەند مانگ درێژە بخایێنێت.

News Code 18947

نیشانەکان